Greek Reports (Ελληνικά)

Η Ευρώπη απέναντι στις κρίσεις και στις αιτίες τους

Η Ευρώπη δεν δοκιμάζεται μόνο από εξωτερικές απειλές.

Δοκιμάζεται και από τις δικές της αντιφάσεις, τις κοινωνικές ανισότητες, την πολιτική ανασφάλεια και την αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς.

A Europe That Reacts to Crises but Neglects Their Causes

Η Ευρώπη δεν δοκιμάζεται μόνο στα σύνορά της, αλλά και στους θεσμούς, στις κοινωνίες και στις αρχές που καλείται να υπερασπιστεί.
CC0 1.0 – (Public Domain) – Profpcde.

Διαφορετικές εξελίξεις αναδεικνύουν μια κοινή, βαθύτερη πρόκληση.

Στη Γερμανία, η Alice Weidel και το Alternative für Deutschland (AfD) προωθούν σχέδιο δραστικού περιορισμού των ευρωπαϊκών αρμοδιοτήτων, επιστροφής εξουσιών στα κράτη και περιορισμού της κοινής χρηματοδότησης. Στις προτάσεις περιλαμβάνεται ακόμη και η κατάργηση της άμεσης εκλογής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ παραμένει το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος για τη γερμανική αποχώρηση από την Ένωση.

Στη Γαλλία, την Ιταλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, οι κοινωνικές ανισότητες και η δυσπιστία προς την πολιτική ηγεσία τροφοδοτούν κινητοποιήσεις και πολιτική πόλωση. Οι αιτίες δεν είναι παντού ίδιες. Η παρατεταμένη ανασφάλεια, ωστόσο, μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη ακραίων πολιτικών αντιλήψεων, ιδιαίτερα εκεί όπου απουσιάζουν αξιόπιστες κοινωνικές απαντήσεις.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, η πρόσφατη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης επαναφέρει τις αμφισβητούμενες θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας, με επιπτώσεις για την Ελλάδα, την Κύπρο, τις ενεργειακές διασυνδέσεις και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Από την Ευρώπη έως την Ανατολική Μεσόγειο, διαφορετικές κρίσεις και γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις αναδεικνύουν μια κοινή πρόκληση: τη συνεπή υπεράσπιση της ειρήνης, της δημοκρατίας και του διεθνούς δικαίου.
Πηγή: Wikimedia Commons – Public Domain.

Παράλληλα, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η τουρκική εισβολή και συνεχιζόμενη κατοχή στην Κύπρο και η ισραηλινή κατοχή παλαιστινιακών εδαφών αναδεικνύουν, παρά τις διαφορετικές ιστορικές και πολιτικές συνθήκες, ουσιαστικά κοινά χαρακτηριστικά.

Στρατιωτική επιβολή, εδαφικός έλεγχος, εκτοπισμός πληθυσμών, αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και πρακτικές δημογραφικής ή ιδιοκτησιακής μεταβολής.

Ο εποικισμός, ο σφετερισμός περιουσιών και η επιδίωξη δημιουργίας τετελεσμένων αποτελούν ιδιαίτερα σοβαρές διαστάσεις, χωρίς να εμφανίζονται με την ίδια μορφή ή έκταση σε όλες τις περιπτώσεις.

Η σύγκριση δεν εξισώνει τις συγκρούσεις. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη εφαρμογής κοινών αρχών.

Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στη γνωμοδότησή του για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, έκρινε παράνομη τη συνεχιζόμενη ισραηλινή παρουσία και εξέτασε πρακτικές εποικισμού, προσάρτησης και διακρίσεων.

Η μακροχρόνια ισραηλινή πολιτική κατοχής, εποικισμού, εδαφικού κατακερματισμού και περιορισμού της παλαιστινιακής αυτοδιάθεσης εγείρει σοβαρά ζητήματα διεθνούς δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι ισραηλινές κυβερνήσεις επικαλούνται λόγους ασφάλειας και αμφισβητούν βασικές νομικές αξιολογήσεις, χωρίς αυτό να αναιρεί τις σχετικές διεθνείς υποχρεώσεις.

Η προστασία των αμάχων, Ισραηλινών και Παλαιστινίων, αποτελεί εξίσου θεμελιώδη υποχρέωση.

Αντίστοιχα, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή στην Κύπρο θέτουν ζητήματα εδαφικής ακεραιότητας, κυριαρχίας, εκτοπισμού και προστασίας περιουσιακών δικαιωμάτων.

Διαφορετικές συγκρούσεις. Κοινές αρχές. Καμία εξαίρεση από το διεθνές δίκαιο.

Οι συνέπειες αυτών και άλλων συγκρούσεων συνδέονται και με το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα. Πόλεμοι, διώξεις, φτώχεια, αυταρχισμός, ανισότητες και περιβαλλοντική υποβάθμιση εξαναγκάζουν ή ωθούν εκατομμύρια ανθρώπους να αναζητήσουν ασφάλεια και καλύτερες συνθήκες ζωής.

Τα στοιχεία της UNHCR αναδεικνύουν τη σημασία των συγκρούσεων και των διώξεων στον αναγκαστικό εκτοπισμό.

Η διαχείριση των συνόρων είναι αναγκαία. Δεν υποκαθιστά, όμως, την αντιμετώπιση των αιτιών που οδηγούν ανθρώπους στην αναγκαστική φυγή ή στη μετανάστευση.

Πώς μπορεί, λοιπόν, η Ευρώπη να υπερασπίζεται αποτελεσματικά τις αρχές της στο εξωτερικό, εάν αδυνατεί να εμπεδώνει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς της στο εσωτερικό;

Η απάντηση απαιτεί συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές.

Στο εσωτερικό, προτεραιότητα στην προσιτή κατοικία, στους αξιοπρεπείς μισθούς, στη δημόσια υγεία, στην εκπαίδευση, στην κοινωνική προστασία και στον ουσιαστικό δημοκρατικό έλεγχο. Με σαφείς στόχους, χρονοδιαγράμματα και δημόσια λογοδοσία.

Στην εξωτερική πολιτική, κοινά και διαφανή κριτήρια για κυρώσεις, εμπορικές συμφωνίες και εξαγωγές εξοπλισμών, με βάση το διεθνές δίκαιο και όχι επιλεκτικές γεωπολιτικές σκοπιμότητες.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, συντονισμένη ευρωπαϊκή διπλωματία, προστασία νόμιμων ενεργειακών δραστηριοτήτων και ειρηνική επίλυση διαφορών σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Στο Παλαιστινιακό, ουσιαστική διεθνής πίεση για τερματισμό της παράνομης κατοχής και του εποικισμού, προστασία των αμάχων, λογοδοσία και εφαρμογή του δικαιώματος αυτοδιάθεσης.

Στο προσφυγικό και μεταναστευτικό, αποτελεσματικές και δίκαιες διαδικασίες ασύλου, καταπολέμηση της εκμετάλλευσης ανθρώπων, νόμιμες δυνατότητες μετανάστευσης και στοχευμένες επενδύσεις στην ειρήνη, στην ανάπτυξη και στην περιβαλλοντική προστασία.

Για την Κύπρο, που εξακολουθεί να βιώνει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής, η συνέπεια στην εφαρμογή αυτών των αρχών αποτελεί ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας.

Η Ευρώπη δεν χρειάζεται περισσότερη συγκέντρωση εξουσίας χωρίς έλεγχο. Ούτε περισσότερη εθνική κυριαρχία χωρίς συνεργασία.

Χρειάζεται δημοκρατικούς θεσμούς που να υπηρετούν τους πολίτες, να προστατεύουν τα δικαιώματα και να αντιμετωπίζουν τις κοινωνικές και πολιτικές αιτίες της ανασφάλειας.

Διότι η πολιτική που περιορίζεται στη διαχείριση των συνεπειών συντηρεί τις κρίσεις. Η πολιτική που αντιμετωπίζει τις αιτίες τους δημιουργεί προϋποθέσεις για την υπέρβασή τους.

  • Η Χαρίκλεια Κεχαγιόγλου αρθρογραφεί συχνά, συμβάλλοντας στον δημόσιο προβληματισμό για τη δημοκρατία, τους θεσμούς, τις διεθνείς σχέσεις, την κοινωνική δικαιοσύνη, την ειρήνη και τη συνύπαρξη.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Back to top button