Η Κύπρος αλλάζει. Το ζήτημα είναι πώς διαχειριζόμαστε την αλλαγή
Η αυξανόμενη παρουσία Ισραηλινών στο νησί δεν χρειάζεται ούτε φοβικά σύνδρομα ούτε εξιδανίκευση. Χρειάζεται στοιχεία, κανόνες και σοβαρό σχεδιασμό.
Κάτι αλλάζει τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο.
Όχι απαραίτητα με θόρυβο.
Αλλά αρκετά γρήγορα ώστε να γίνεται πλέον ορατό στην καθημερινότητα, ιδιαίτερα στη Λάρνακα, τη Λεμεσό και την Πάφο.
Περισσότεροι Ισραηλινοί αγοράζουν κατοικίες, εγκαθίστανται στο νησί, δημιουργούν ή μεταφέρουν επιχειρηματικές δραστηριότητες και αναπτύσσουν σταδιακά τις δικές τους υποδομές και υπηρεσίες.
Οι λόγοι δεν είναι δύσκολο να κατανοηθούν.
Η Κύπρος βρίσκεται πολύ κοντά στο Ισραήλ. Προσφέρει παρόμοιο κλίμα και τρόπο ζωής, είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποτελεί ένα σχετικά οικείο περιβάλλον για ανθρώπους που αναζητούν ασφάλεια, επαγγελματικές δυνατότητες ή απλώς μια δεύτερη επιλογή σε μια ιδιαίτερα ασταθή περιοχή.
Αυτό μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για την Κύπρο.
Νέα κεφάλαια, επιχειρήσεις, θέσεις εργασίας, τεχνογνωσία και άνθρωποι με διαφορετικές εμπειρίες μπορούν να ενισχύσουν μια μικρή και ανοικτή οικονομία.
Αλλά εδώ ακριβώς αρχίζουν και τα δύσκολα ερωτήματα.
Γιατί άλλο πράγμα είναι η προσέλκυση επενδύσεων και ανθρώπινου δυναμικού και άλλο η απουσία συνολικού σχεδιασμού για τις συνέπειες μιας γρήγορης αλλαγής.
Η αγορά ακινήτων αποτελεί ίσως το πιο εμφανές παράδειγμα. Σε μια χώρα όπου η απόκτηση ή ακόμη και η ενοικίαση κατοικίας γίνεται ολοένα δυσκολότερη για σημαντικό μέρος του τοπικού πληθυσμού, η αυξημένη εξωτερική ζήτηση δεν μπορεί να εξετάζεται αποκλειστικά μέσα από τους δείκτες ανάπτυξης και επενδύσεων.
Υπάρχει και η κοινωνική διάσταση.
Πώς ενσωματώνονται νέες κοινότητες στην κοινωνία που τις υποδέχεται;
Δημιουργούνται κοινές εμπειρίες και σχέσεις ή παράλληλοι κόσμοι που απλώς συνυπάρχουν στον ίδιο γεωγραφικό χώρο;
Πώς προστατεύεται ο ανοικτός χαρακτήρας της κοινωνίας χωρίς να καλλιεργούνται καχυποψίες απέναντι σε ανθρώπους εξαιτίας της εθνικής ή θρησκευτικής τους προέλευσης;
Υπάρχει ακόμη η πολεοδομική και περιβαλλοντική διάσταση.
Οι μεγάλες επενδύσεις είναι ευπρόσδεκτες στον βαθμό που λειτουργούν μέσα σε ξεκάθαρους κανόνες. Η ανάπτυξη όμως δεν μπορεί να αποτελεί επιχείρημα για χαλάρωση των διαδικασιών, ούτε η οικονομική ισχύς οποιουδήποτε επενδυτή να δημιουργεί διαφορετικά μέτρα και σταθμά.
Οι ίδιοι κανόνες πρέπει να ισχύουν για όλους.
Και υπάρχει μια ακόμη παράμετρος που σε ένα μικρό νησί δεν μπορεί να αγνοείται: η κλίμακα.
Μια μεγάλη χώρα μπορεί σχετικά εύκολα να απορροφήσει σημαντικές μεταβολές πληθυσμού, επενδύσεων και ιδιοκτησίας. Σε μια χώρα του μεγέθους της Κύπρου, ακόμη και αριθμοί που διεθνώς φαίνονται περιορισμένοι μπορούν να επηρεάσουν αισθητά συγκεκριμένες πόλεις, γειτονιές και αγορές.
Γι’ αυτό και η συζήτηση δεν χρειάζεται να γίνει ούτε «υπέρ» ούτε «κατά» των Ισραηλινών.
Αυτό θα ήταν και άδικο και απλουστευτικό.
Το πραγματικό ζήτημα είναι πολύ ευρύτερο και αφορά κάθε σημαντική εισροή ξένων κεφαλαίων και πληθυσμού: τι χώρα θέλουμε να δημιουργούμε μέσα από τις επενδύσεις που προσελκύουμε;
Μια ώριμη πολιτεία δεν περιμένει να εμφανιστούν προβλήματα για να αντιδράσει.
Καταγράφει τα δεδομένα. Παρακολουθεί τις αλλαγές στην ιδιοκτησία και στις τιμές. Προστατεύει την πρόσβαση των κατοίκων στη στέγη. Εφαρμόζει με συνέπεια την πολεοδομική και περιβαλλοντική νομοθεσία. Ενθαρρύνει την κοινωνική ενσωμάτωση. Και, πάνω απ’ όλα, διατηρεί τους ίδιους κανόνες για όλους, ανεξαρτήτως εθνικότητας ή οικονομικής δύναμης.
Η Κύπρος υπήρξε πάντοτε τόπος συνάντησης ανθρώπων, εμπορίου και πολιτισμών.
Αυτό μπορεί να παραμείνει ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματά της.
Αρκεί η εξωστρέφεια να συνοδεύεται από αυτογνωσία.
Και η ανάπτυξη από σχέδιο.
- Η Θεοφιλίνα Πιτσίλου ασχολείται με ζητήματα κοινωνίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, περιβάλλοντος και δημόσιας πολιτικής, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον τρόπο με τον οποίο οι διεθνείς εξελίξεις επηρεάζουν τις μικρές κοινωνίες. Στα κείμενά της επιχειρεί να προσεγγίζει σύνθετα ζητήματα πέρα από εύκολους διαχωρισμούς, δίνοντας έμφαση στην ανθρώπινη διάσταση, στη θεσμική ευθύνη και στην ανάγκη τεκμηριωμένου δημόσιου διαλόγου.