Οι πιο ενδιαφέρουσες αναλύσεις για το αποτέλεσμα των εκλογών στην Σαξονία-Ανχαλτ

Το οριστικό αποτέλεσμα των εκλογών στην Σαξονία-Άνχαλτ, είναι εντυπωσιακό: AfD 43,8% και 39 έδρες, έναντι 17,2% και 15 εδρών για τη CDU.

• Ανιχνεύσεις

Η AfD υπερδιπλασίασε τη δύναμή της, αλλά έμεινε τρεις έδρες μακριά από την αυτοδυναμία στο 83μελές κοινοβούλιο.

Η συμμετοχή έφθασε στο ιστορικό 76,5%.

Ακολουθεί μια επιλογή των πιο ενδιαφερόντων και διαφορετικών μεταξύ τους σχολίων.

1. Die Zeit: «Ο Μερτς κινητοποιεί — υπέρ της AfD»

Η καλύτερη ίσως πολιτική διατύπωση έρχεται από τον Fabian Reinbold στη Die Zeit. Η ανάλυσή του υποστηρίζει ότι ο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος είχε υποσχεθεί να αντιστρέψει την άνοδο της AfD, μετατράπηκε τελικά σε ακόμη αποτελεσματικότερο «εχθρό» για την άκρα δεξιά από ό,τι η Άνγκελα Μέρκελ.

Η ουσία του σχολίου είναι ότι απέτυχε η στρατηγική της CDU να μετακινηθεί δεξιότερα στο μεταναστευτικό και στην ασφάλεια. Η αυστηρότερη ρητορική του Μερτς:

• δεν επανέφερε τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους στη CDU,
• νομιμοποίησε αρκετά από τα θέματα της AfD,
• αλλά άφησε στην ίδια την AfD το πλεονέκτημα της «αυθεντικής» αντισυστημικής δύναμης.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Εξηγεί γιατί η απλή μετακίνηση της κεντροδεξιάς προς τα δεξιά δεν περιορίζει αναγκαστικά την άκρα δεξιά. Μπορεί, αντιθέτως, να μετακινήσει ολόκληρο το πολιτικό πεδίο προς τις θέσεις της.

2. ARD–Tagesschau: Η AfD έγινε πολυσυλλεκτικό κόμμα

Η μετεκλογική ανάλυση του Jörg Schönenborn αναδεικνύει ένα ανησυχητικότερο στοιχείο από το ίδιο το ποσοστό: η AfD ήρθε πρώτη σε νέους και ηλικιωμένους, άνδρες και γυναίκες. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για κόμμα ορισμένων θυμωμένων ανδρών της ανατολικογερμανικής περιφέρειας.

Στην επιτυχία συνέβαλε και ο νεαρός Ούλριχ Ζίγκμουντ, ο οποίος παρουσίασε τις ριζοσπαστικές θέσεις του κόμματος με επαγγελματική επικοινωνία, έντονη παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα και περισσότερο καθημερινό ύφος.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Αμφισβητεί την καθησυχαστική εξήγηση ότι η AfD στηρίζεται σε μια περιορισμένη κοινωνική ή ηλικιακή κατηγορία. Το εκλογικό της ακροατήριο έχει διευρυνθεί.

3. Politico: Από κόμμα διαμαρτυρίας, κόμμα που αγγίζει την εξουσία

Η ανάλυση του Politico διαβάζει το αποτέλεσμα ως τη σημαντικότερη εκλογική επιτυχία της γερμανικής άκρας δεξιάς μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το σημαντικότερο σημείο της δεν είναι το ιστορικό ποσοστό, αλλά η διατύπωση ότι η AfD βρίσκεται πλέον στο κατώφλι της «πραγματικής εξουσίας». Μέχρι τώρα επηρέαζε την πολιτική ατζέντα από την αντιπολίτευση. Σήμερα διεκδικεί υπουργεία, κρατική διοίκηση, αστυνομία, παιδεία και πολιτιστική πολιτική.

Το Politico εστιάζει επίσης στο BSW της Ζάρα Βάγκενκνεχτ ως πιθανό ρυθμιστή. Το BSW απορρίπτει επισήμως την εκλογή του Ζίγκμουντ, αλλά ταυτόχρονα χαρακτηρίζει αντιδημοκρατικό το απόλυτο «τείχος» αποκλεισμού της AfD.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Καταγράφει τη μετάβαση από την εκλογική επιρροή στη θεσμική ισχύ και περιγράφει τη Σαξονία-Άνχαλτ ως δοκιμαστήριο για τις εθνικές φιλοδοξίες της AfD.

4. Financial Times: Το αποτέλεσμα απειλεί πρωτίστως τον Μερτς

Οι Financial Times τοποθετούν στο κέντρο της ανάλυσής τους την προσωπική και στρατηγική κρίση του καγκελαρίου. Ο τίτλος τους —«Ο Μερτς στα σχοινιά»— δείχνει ότι θεωρούν το αποτέλεσμα κάτι περισσότερο από μια περιφερειακή ήττα.

Η CDU έχασε πάνω από το μισό ποσοστό της σε ένα κρατίδιο το οποίο κυβερνούσε από το 2002. Παράλληλα, η AfD προηγείται πλέον της συντηρητικής παράταξης σε ορισμένες εθνικές δημοσκοπήσεις. Αυτό επαναφέρει δύο συζητήσεις:

• κατά πόσο ο Μερτς μπορεί να παραμείνει ο αποτελεσματικός ηγέτης της γερμανικής κεντροδεξιάς,
• και κατά πόσο η CDU θα διατηρήσει μακροπρόθεσμα το «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Συνδέει το τοπικό αποτέλεσμα με την ηγεσία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και με έναν πιθανό μελλοντικό εμφύλιο στο εσωτερικό της CDU.

5. The Guardian: Δεν αρκεί η ηθική καταδίκη — χρειάζεται διαφορετική οικονομική πολιτική

Το κύριο άρθρο του Guardian παρουσιάζει μία από τις πιο ολοκληρωμένες προοδευτικές ερμηνείες. Υποστηρίζει ότι η AfD δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με καταγγελίες περί εξτρεμισμού ή με αντιγραφή της σκληρής μεταναστευτικής πολιτικής της.

Η εφημερίδα συνδέει την άνοδο της άκρας δεξιάς με τις περιοχές βιομηχανικής παρακμής, την κινεζική πίεση, τον αμερικανικό προστατευτισμό και την οικονομική στασιμότητα. Θεωρεί ότι οι φορολογικές μειώσεις, η περικοπή κοινωνικών δαπανών και οι προτάσεις αύξησης των ορίων συνταξιοδότησης δεν απαντούν στην ανασφάλεια αυτών των περιοχών.

Απορρίπτει επίσης ως εξαιρετικά επικίνδυνη την ιδέα να επιτραπεί στην AfD να κυβερνήσει ώστε να «απομυθοποιηθεί». Το κόστος ενός τέτοιου πειράματος θα το πλήρωναν πρωτίστως οι μετανάστες, οι μειονότητες και οι θεσμοί του κρατιδίου.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Προτείνει ότι το δημοκρατικό «τείχος» είναι αναγκαίο, αλλά όχι αρκετό. Χρειάζεται θετική οικονομική και κοινωνική εναλλακτική.

6. The Guardian – ρεπορτάζ: Το αποτέλεσμα ιδωμένο από τις μειονότητες

Το ρεπορτάζ της Ashifa Kassam μετακινεί την προσοχή από τους κομματικούς συσχετισμούς στους ανθρώπους που θα επηρεαστούν άμεσα. Καταγράφει την ανησυχία μεταναστών, προσφύγων, μουσουλμάνων και εβραϊκών κοινοτήτων για την ασφάλεια και την παραμονή τους στο κρατίδιο.

Η σημασία αυτής της οπτικής είναι ότι δείχνει πως η συζήτηση περί «κανονικοποίησης» δεν είναι αφηρημένη. Η AfD έχει προτείνει:

• χωριστές τάξεις για παιδιά προσφύγων,
• επιχείρηση μαζικών απελάσεων,
• περιορισμό των πολιτικών ένταξης,
• αλλαγή του τρόπου διδασκαλίας της ναζιστικής περιόδου,
• διακοπή χρηματοδότησης οργανώσεων για τα δικαιώματα γυναικών και ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Υπενθυμίζει ότι πίσω από την εκλογική αριθμητική βρίσκονται συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες που φοβούνται πραγματικές διοικητικές αποφάσεις.

7. Washington Post: Η πραγματική νίκη θα ήταν η θεσμική νομιμοποίηση

Η σημαντικότερη ανάλυση της Washington Post είχε δημοσιευθεί πριν από τις εκλογές, αλλά προέβλεψε με ακρίβεια το σημερινό δίλημμα.

Η εφημερίδα υποστήριξε ότι μια κρατιδιακή κυβέρνηση της AfD θα αμφισβητούσε το γερμανικό μοντέλο της συναινετικής δημοκρατίας. Θα έδινε στο κόμμα:

• έλεγχο υπουργείων όπως το Εσωτερικών,
• επιρροή στην τοπική υπηρεσία πληροφοριών,
• εξουσίες σε παιδεία και αστυνομία,
• εκπροσώπηση στο Bundesrat,
• και, κυρίως, τη σφραγίδα ενός κανονικού κυβερνητικού κόμματος.

Η Post κατέγραψε επίσης ότι στελέχη της AfD μελετούσαν το αμερικανικό Project 2025 ως πρότυπο προετοιμασίας για γρήγορη ανάληψη και άσκηση της εξουσίας.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Δείχνει ότι ο στόχος δεν είναι απλώς η νίκη σε μία κάλπη, αλλά η δημιουργία στελεχών, σχεδίων και διοικητικών μηχανισμών για μελλοντική εθνική διακυβέρνηση.

8. Reuters: Τι μπορεί πραγματικά να κάνει μια κυβέρνηση της AfD

Το Reuters κάνει τον χρησιμότερο διαχωρισμό ανάμεσα στις εθνικές διακηρύξεις και στις πραγματικές αρμοδιότητες ενός κρατιδίου.

Μια κυβέρνηση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν θα μπορούσε μόνη της να σταματήσει τη γερμανική βοήθεια προς την Ουκρανία, να βγάλει τη Γερμανία από το ευρώ ή να ακυρώσει την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική. Θα μπορούσε, όμως, να κινηθεί επιθετικά σε απελάσεις, αστυνόμευση, εκπαίδευση, πολιτισμό και διοικητικούς διορισμούς.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Αποφεύγει τόσο την υποτίμηση όσο και τη δραματοποίηση. Οριοθετεί τι μπορεί να αλλάξει αμέσως και τι παραμένει συνταγματικά ή ομοσπονδιακά απρόσιτο.

9. Le Monde: Η ιδιαίτερη σχέση της Ανατολικής Γερμανίας με τη Ρωσία

Η Le Monde προσφέρει την καλύτερη ανάλυση της ρωσικής διάστασης. Χρησιμοποιεί την πόλη Στένταλ, όπου βρίσκονταν περίπου 10.000 στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού, για να εξηγήσει γιατί ένα μέρος των Ανατολικογερμανών δεν αντιμετωπίζει τη Ρωσία με τον ίδιο τρόπο όπως η δυτικογερμανική πολιτική ελίτ.

Η στάση αυτή συνδυάζει:

• αναμνήσεις από τη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας,
• δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ και στο ΝΑΤΟ,
• νοσταλγία για τη φθηνή ρωσική ενέργεια,
• αίσθηση ότι το Βερολίνο θυσιάζει τα γερμανικά συμφέροντα για την Ουκρανία.

Η AfD αξιοποιεί αυτή την παράδοση ζητώντας αποκατάσταση των σχέσεων με τη Μόσχα, διδασκαλία περισσότερων ρωσικών και επαναφορά εκπαιδευτικών ανταλλαγών.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Εξηγεί ότι ο φιλορωσισμός της AfD δεν είναι απλώς εξωτερική επιρροή· πατά επάνω σε υπαρκτές ιστορικές μνήμες και ταυτότητες.

10. El País: Η μάχη θα κριθεί στην παιδεία, στην κουλτούρα και στη διοίκηση

Η ισπανική εφημερίδα εξετάζει αναλυτικά το κυβερνητικό πρόγραμμα της τοπικής AfD. Θεωρεί ότι ο σοβαρότερος κίνδυνος δεν βρίσκεται στις πιο θεαματικές αλλά δύσκολα εφαρμόσιμες εξαγγελίες. Βρίσκεται στις καθημερινές κρατιδιακές αρμοδιότητες:

• αναθεώρηση των σχολικών προγραμμάτων,
• περιορισμός της διδασκαλίας για τον ναζισμό,
• αξιολόγηση της «πατριωτικής» στάσης πολιτιστικών και κοινωνικών οργανώσεων,
• περιορισμός χρηματοδοτήσεων,
• αλλαγές στην αστυνομία και στη διοίκηση.

Το El País επισημαίνει και τον κίνδυνο πρόσβασης μιας φιλορωσικής περιφερειακής κυβέρνησης σε ομοσπονδιακές ενημερώσεις ασφαλείας.

Γιατί αξίζει να διαβαστεί: Δείχνει πώς μπορεί να μεταβληθεί σταδιακά το θεσμικό και πολιτισμικό περιβάλλον χωρίς θεαματική συνταγματική ρήξη.

Η σύνθεση των καλύτερων σχολίων

Αν συμπυκνώσουμε τις διαφορετικές προσεγγίσεις, προκύπτουν έξι βασικά συμπεράσματα:

1. Δεν ήταν απλώς ψήφος διαμαρτυρίας. Η AfD απέκτησε ευρύ και κοινωνικά διαφοροποιημένο ακροατήριο.
2. Η στρατηγική Μερτς απέτυχε. Η υιοθέτηση σκληρότερης δεξιάς ατζέντας δεν ανέκοψε την AfD και πιθανόν βοήθησε να γίνουν τα θέματά της κυρίαρχα.
3. Το “τείχος προστασίας” άντεξε αριθμητικά, αλλά δοκιμάζεται πολιτικά. Η AfD δεν έχει αυτοδυναμία, όμως η δημιουργία βιώσιμης κυβέρνησης χωρίς το κόμμα είναι εξαιρετικά δύσκολη.
4. Η Ανατολική Γερμανία δεν είναι απλώς “θυμωμένη”. Υπάρχουν πραγματικές οικονομικές, δημογραφικές και ιστορικές διαφορές, τις οποίες τα κεντρικά κόμματα δεν κατόρθωσαν να εκπροσωπήσουν.
5. Η μεγαλύτερη αλλαγή είναι η κανονικοποίηση. Ένα κόμμα χαρακτηρισμένο ακροδεξιό εξτρεμιστικό από την αρμόδια τοπική υπηρεσία λαμβάνει σχεδόν 44% και θεωρεί πλέον εύλογο ότι δικαιούται να κυβερνήσει.
6. Το εκκρεμές γέρνει δεξιά σε ολόκληρη την πολιτική σκηνή. Ακόμη και χωρίς να κυβερνά, η AfD επιβάλλει τα θέματα, τη γλώσσα και τα διλήμματα γύρω από τα οποία κινούνται οι υπόλοιποι.

Η ουσία, επομένως, δεν είναι μόνο ότι η AfD κέρδισε τη Σαξονία-Άνχαλτ.

Είναι ότι η υπόλοιπη Γερμανία καλείται πλέον να οργανώσει την πολιτική της είτε μαζί της είτε εναντίον της.

Αυτό αποτελεί ήδη μια μορφή πολιτικής ηγεμονίας.