Ίδρυση, Δράση και «Αυτοδιάλυση» του ΡΚΚ (ΙΧ)
Στην 5η ΓΣ παράλληλα με το κόμμα θα συσταθούν[28]:
- Το Απελευθερωτικό Μέτωπο του Κουρδιστάν (ERNK, Eniya Rizgariya Neteweyî ya Kurdistanê), ως πρώτη προσπάθεια συνεργασίας όλων των δυνάμεων και στις 4 Κουρδικές περιοχές (ΑΚ, ΒΚ, ΔΚ, ΝΚ).
- Ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός του Κουρδιστάν (ARGK, Arteşa Rizgariya Gelî Kurdistan), στη θέση της ένοπλης πτέρυγας, που είχε συσταθεί το 1984 ως Ταξιαρχίες Ελευθερίας του Κουρδιστάν (HRK, Hêzên Rizgariya Kurdistan).
Το PKDW υπό την προεδρία του εν εξορία τέως προέδρου του DEP, Yaşar Kaya (γ. 1938 – θ. 9/3/2016, Γιασάρ Καγιά), με μόνιμη έδρα στις Βρυξέλλες, φιλοδοξούσε να εκπροσωπεί τους Κούρδους στην Ευρώπη, την Αυστραλία και τον Καναδά και να βρει μια πολιτική λύση αντί του ένοπλου αγώνα στην ΤΔ.
Οι 65 έδρες του PKDW ήταν κατανεμημένες σε διάφορες εν εξορία οργανώσεις, όπως το ERNK (η μεγαλύτερη παράταξη με 12 έδρες), το PKK (3 έδρες), το DEP (9 έδρες) κ.ά.
Το PKDW έπαιξε κεντρικό ρόλο στην ένταξη του «Κουρδικού ζητήματος» στην Ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα. Ασκήθηκε ειδική πολιτική πίεση από τη Δύση (ως αιτία ή αποτέλεσμα), όταν το 1996 το PKDW συνεδρίασε στην αίθουσα της Ρωσικής Δούμας.
Ως προς το καταστατικό του PKDW, ο βασικός σκοπός του PKDW ήταν η σύγκλιση ενός Εθνικού Κουρδικού Κοινοβουλίου, τα μέλη του οποίου θα προέρχονται από τις τέσσερεις Κουρδικές περιοχές (ΑΚ, ΔΚ, ΝΚ, ΒΚ) και από την Κουρδική διασπορά. Μετά την φυλάκιση του Öcalan, στις 24/5/1999 στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας ιδρύεται το Εθνικό Κοινοβούλιο του Κουρδιστάν (KNK, Kongreya Neteweyî ya Kurdistan). Κατά προέκταση αυτόματα θα διαλυθεί το PKDW.
Το καταστατικό του KNK εγκρίθηκε στις 26/5/1999. Στην ιδρυτική συνέλευσή του, ως έδρα θα οριστούν οι Βρυξέλες και ως Πρόεδρος θα εκλεγεί ο ακαδημαϊκός Ismet Cheriff Vanly [(γ.21/11/1924, Ισμέτ Σερίφ Βανλί) γεννήθηκε στη Συρία από Κούρδους αξιωματούχους του ΟσΚ, που κατάγονταν από Εύα (Van) ή Ιβάν]. Το καταστατικό του KNK τροποποιήθηκε στην 9η ΓΣ που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2008[29].
Επί των ημερών μας στο KNK συμπεριλαμβάνονται περισσότερα από 70 πολιτικά κόμματα και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και 4 αντιπρόσωποι των Κούρδων της διασποράς.[30] Το Εκτελεστικό Συμβούλιο (ΕΣ) είναι το ανώτατο όργανο του KNK. Τα μέλη του ΕΣ εκλέγονται από τη ΓΣ με διετή θητεία. Το ΕΣ διευθύνεται από 2 συμπροέδρους του KNK (μία γυναίκα και ένας άνδρας, πρακτική που τηρείται σ’ όλα τα Κουρδογενή κόμματα). Επί των ημερών μας τις θέσεις καταλαμβάνουν οι Zeyneb Morad (Ζεϊνέμπ Μοράντ) και Ahmet Karamûs (Αχμέτ Καραμούς), που εξελέγησαν από την 21η ΓΣ τον Δεκέμβριο του 2022. Στο Κοινοβούλιο λειτουργούν 4 επιτροπές (γυναικών, εξωτερικών υποθέσεων, πολιτισμού και τεχνών, περιβαλλοντικών θεμάτων) και 6 αντιπροσωπίες (μέσων ενημέρωσης, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οικονομικών, θρησκευμάτων, Feyli Κούρδοι και aνατολικών υποθέσεων).
Οι πολιτικοί στόχοι του KNK όπως αναφέρονται στο καταστατικό είναι: «Οι Κούρδοι έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν για τη μορφή της εθνικής τους αυτοδιάθεσης. Αυτή μπορεί να λάβει τη μορφή αυτονομίας, ομοσπονδοποίησης, συνομοσπονδοποίησης ή ανεξαρτησίας. Στον αγώνα για την επίτευξη τέτοιων στόχων, το Κουρδικό έθνος διεκδικεί το δικαίωμά του να εφαρμόζει όλες τις μορφές άμυνας. Παρ’ όλα αυτά, το Κουρδικό έθνος απορρίπτει τη χρήση τρομοκρατίας στον αγώνα για ελευθερία, ισότητα, δικαιοσύνη και αμεροληψία και τηρεί όλες τις διεθνείς διακηρύξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα»[31], επίσης στηρίζει την ανεξιθρησκία, προωθεί την ισότητα των φύλων, απαιτεί την αποχή από τη συνεργασία με τις κατοχικές δυνάμεις του Κουρδιστάν και αναζητά την ειρηνική επίλυση όλων των προβλημάτων μεταξύ των Κουρδικών ομάδων ή/και με τις γειτονικές χώρες».
Στις 15/4/1995, το ΡΚΚ προχωρά σε μονομερή κατάπαυση του πυρός ενόψει της ίδρυσης του ΚΝΚ και των εκλογών του Δεκεμβρίου στην ΤΔ.
Έσοδα των ΡΚΚ & αντί ΡΚΚ Θεσμών
Αν και το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του PKK αρχές της δεκαετίας του 1990 προέρχονταν από το λαθρεμπόριο ναρκωτικών, ο ετήσιος προϋπολογισμός του εκτιμάται σε 863 εκ.£. Αυτό περιλαμβάνει έσοδα από εκβιασμούς τόσο στην ΤΔ όσο και στο εξωτερικό, ιδίως από Κούρδους και Τούρκους εργάτες, οι περισσότεροι από τους οποίους διαμένουν στη Γερμανία.
Η Εθνική Υπηρεσία Εγκληματολογικών Πληροφοριών (NSIC) του ΗνΒ ανέφερε ότι το 1993 το PKK απέσπασε από μετανάστες και επιχειρήσεις με εκβιασμό 2,5 εκ. £. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το PKK έλαβε 56 εκ. DM. από το λαθρεμπόριο ναρκωτικών στην Ευρώπη το 1993. Επιπλέον, μόνο οι επιχειρηματίες που επέτρεπε το PKK υπέβαλαν προσφορές για κυβερνητικές συμβάσεις στα νοτιοανατολικά της ΤΔ, με αντάλλαγμα μια «προμήθεια» προς την οργάνωση. Από την μία, οι εποχικοί εργαζόμενοι στα νοτιοανατολικά της ΤΔ, οι οποίοι λάμβαναν μηνιαίο καθαρό μισθό 12 εκ. ΤΛ., αναγκάστηκαν να δώσουν 8 εκ. ΤΛ. από αυτό το ποσό στο PKK[32]. Από την άλλη το ΡΚΚ τρομοκρατούσε τον τοπικό πληθυσμό να μην εξοφλεί τα τιμολόγια των δημόσιων επιχειρήσεων για να δημιουργηθεί οικονομικό πρόβλημα στην ΤΔ.
Στις 15/12/1995 το Ιράν ανακαλεί την στρατιωτική βοήθεια που προορίζονταν για το ΡΚΚ, με την αιτιολογία ότι «σε περίοδο ειρήνης δεν είναι απαραίτητα τα στρατιωτικά εξαρτήματα».
Το 1998 η Κυβέρνηση Yılmaz διατάσσει ένορκη διοικητική εξέταση, η οποία και δημοσιεύεται ως «έκθεση του φακέλου Susurluk»[33]. Η έκθεση αποδεικνύει την συνεργασία των Τουρκικών Αρχών με τις διεθνείς εγκληματικές οργανώσεις και τα καζίνα (που άκμαζαν την εποχή εκείνη στην ΤΔ) για ξέπλυμα χρημάτων και χρηματισμό κακοποιών. Σύντομα ο μηχανισμός καταπολέμησης του ΡΚΚ μετατράπηκε σε κερδοσκοπικές δραστηριότητες, με τις οποίες πλούτισαν κρατικοί, παρακρατικοί και κακοποιοί. Το λαθρεμπόριο όπλων και ναρκωτικών, οι απαγωγές και απαιτήσεις λίτρων, η μαστροπεία, παράλληλα με την ίδρυση και εδραίωση κερδοφόρων εταιρειών στην Ευρώπη, θα αποτελέσουν επίσης το βασικό εισόδημα και του ΡΚΚ. Το γεγονός μέχρι επί των ημερών μας εμφανίζεται στις εκθέσεις της ΕΕ, ως βασικό αίτιο μη επίλυσης του «Κουρδικού ζητήματος». Οι παράνομες διαδικασίες αρχίζουν να απασχολούν σοβαρά και τα Ευρωπαϊκά κράτη, που αρχίζουν να ομιλούν για την εξάπλωση της «Κουρδικής μαφίας».
Susurluk & Πολιτικές Εξελίξεις
Στις εκλογές τις 24/12/1995 το HADEP αδυνατεί να συγκεντρώσει το απαραίτητο 10% των ψήφων και μένει εκτός TBMM. Τον ίδιο χρόνο υπογράφεται Σύμφωνο Στρατιωτικής Συνεργασίας μεταξύ ΤΔ και Ισραήλ.
Μετά από μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης στην ΤΔ, τον Μάρτιο του 1996 ο Ahmet Mesut Yılmaz (Αχμέτ Μεσούτ Γιλμάζ, γ. 6/11/1947 – θ. 30/10/2020), σχημάτισε κυβέρνηση συνασπισμού με το DYP (Doğru Yol Partisi, Κόμμα Ορθού Δρόμου). Μετά από τέσσερις μήνες όμως, στις 28/6/1996 θα πέσει η κυβέρνηση κατόπιν πρότασης μομφής του RP (Refah Partisi, Κόμμα Ευημερίας) του Necmettin Erbakan[Κοίτα σημ. 1]. Τον Απρίλιο του 1996, αποσταλμένοι του Πρωθυπουργού Yılmaz, συσκέπτονται με αντιπροσωπία του PKK στην Κολωνία της Γερμανίας.
Στις 3/11/1996, στο Susurluk [απέχει 6 χλμ. από το Balıkesir (Μπαλίκεσιρ, Αχυράους)], σε τροχαίο δυστύχημα θα ανασυρθούν τρεις νεκροί και ένας τραυματίας. Ο απόηχος του δυστυχήματος θα επηρεάσει το Κουρδικό ζήτημα του 21ου αι. Στους νεκρούς συγκαταλέγονταν ο Abdullah Çatlı (Αμπντουλλάχ Τσατλί, γ. 1/6/1956 – θ. 3/11/1996)[34], άτομο του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, συνάμα ηγετικό στέλεχος της νεολαίας MHP, συνεργάτης των Τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, με αποστολή την «εξουδετέρωση των εχθρών του έθνους», που σχεδιάστηκε υπό τη σκέπη της ΜΙΤ. Είχε αναλάβει την οργάνωση της Τουρκικής αντιτρομοκρατικής ομάδας στην Ευρώπη την περίοδο 1981 – 1985 κατά της Αρμενικής ASALA και του Κουρδικού ΡΚΚ.
Η ομάδα Abdullah Çatlı δραστηριοποιήθηκε σε Γαλλία, Ολλανδία, ΗΠΑ, Καναδά, Λίβανο και Ελλάδα (δολοφονία στην Αθήνα, του γνωστού ως Agop Agopyan από τους ιδρυτές της ASALA). Υλοποίησε 20 βομβιστικές επιθέσεις, μία πυρπόληση και πολλές άλλες δολοφονίες [όπως των Hayik Değirmenciyan (Χαΐκ Ντεγιρμενζιάν), Nubar Yalimyan (Νουμπάρ Γιαλιμγίαν), κ.ά στο Παρίσι].
Ο μοναδικός τραυματίας του τροχαίου Susurluk ήταν ο Κούρδος φύλαρχος και βουλευτής του DYP, Sedat Edip Bucak (Σεντάτ Εντίπ Μπουτζάκ) προκαθήμενος της φυλής που φέρει το όνομά του. Η φυλή των Bucak από το 18ο αι. υποστήριζε το ΟσΚ και μετέπειτα την ΤΔ σε κάθε αγώνα τους κατά των στασιαστών Κούρδων (όπως στην εξέγερση Şeyh Sait 1925, στην εξέγερση Siverek στην Urfa 1980, κατά Kawa και PKK την δεκαετία 1990). Οι Bucak εκπροσωπούνται σε όλα τα κοινοβούλια της ΤΔ κατόπιν εκλογών. Διατηρούσαν δύναμη 400 ενόπλων στις ομάδες Korucu. Στην οικία του φεουδάρχη υπήρχε εγκαταστημένο κέντρο ασύρματων επικοινωνιών του στρατού. Δημιούργησαν «κράτος εν κράτη» στην Urfa (Ούρφα = Έδεσσα), εκμεταλλευόμενοι την εξουσία που τους δόθηκε από την ΤΔ. Μέχρι και επί των ημερών μας επιβάλλονται βίαια στις γειτονικές φυλές Kirvar (Κιρβάρ) και Karakeçeli (Καρακετσελί) και ελέγχουν εξ’ ολοκλήρου την διαχείριση του λαθρεμπορίου της περιοχής.
Ο Yılmaz στις 24/11/1996 θα δεχτεί επίθεση στη Βουδαπέστη από τέως ποινικό κατάδικο, ο οποίος είχε στρατολογηθεί από συνεργάτες του MHP[35].
Την περίοδο 1984 – 1996 οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις με στόχο το ΡΚΚ θα πραγματοποιήσουν τουλάχιστον 24 επιδρομές εντός επικράτειας τρίτων χωρών…
Το 1997 η ΤΔ εισβάλει ξανά στα Ιρακινά εδάφη, όπου ο στρατός θα εγκαταστήσει μόνιμα Τουρκικά φυλάκια στις πόλεις Batufa, Begova, Kaniması, Bamerni, Amediye, Seladize του ΝΚ και θα διατηρεί εντός της Ιρακινής επικράτειας περίπου 4.000 άνδρες και άρματα μάχης μέχρι επί των ημερών μας. Τις ίδιες ημερομηνίες ο Öcalan δέχεται την επίσκεψη του Γερμανού γερουσιαστή Heinrich Lummer. Ο Lummer μεταφέρει μήνυμα της ΕΕ και προσπαθεί να τον πείσει να σταματήσουν τις κάθε είδους τρομοκρατικές ενέργειες στα Γερμανικά εδάφη.
Στις 8/10/1997 οι ΗΠΑ θα εντάξουν το ΡΚΚ στον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων. Πολύ μετά θα ακολουθήσουν η ΕΕ (29/5/2019) και το ΝΑΤΟ (22/6/2022).
Τον Δεκέμβριο του 1997, παρά την αστάθεια που επικρατεί στο Κουρδιστάν, η αίτηση της ΤΔ για ένταξή της ως πλήρες μέλος στην ΕΈ, έγινε αποδεκτή στο ΕΣ του Λουξεμβούργου. Η ΤΔ συγκαταλέγεται στον κατάλογο «προς ένταξη χωρών στην ΕΕ».
Την περίοδο 1995 – 1998 οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις θα τελέσουν έξι πανίσχυρες επιθέσεις στις θέσεις του ΡΚΚ στο ΝΚ. Αν και το ΡΚΚ είχε μεγάλες απώλειες [ειδικά στις επιχειρήσεις «ατσάλι» (çelik, 21/3/1995 – 2/5/1995, με 35.000 άνδρες) και «σφυρί» (çekiç, 12/5/1997 – 7/7/1997, 40.000 άνδρες μαζί με ένοπλες δυνάμεις του KDP)], οχυρωμένο στην οροσειρά Kandil, με την βοήθεια του YNK και του Ιράν κρατάει ζωντανή την αντίσταση. Η Δύση θα παραμείνει θεατής των γεγονότων.
Από την 1/9/1998 το ΡΚΚ αρχίζει να αναζητά ειρηνικά μέσα διευθέτησης του «Κουρδικού ζητήματος» με την ΤΔ. Πολλοί μαχόμενοι Κούρδοι αξιωματικοί που βρίσκονται στα εδάφη της ΤΔ διαφωνούν, θέτοντας ιστορικούς, πολιτικούς και κοινωνικούς λόγους, επισημαίνοντας ότι η ουσία του ζητήματος, ακόμη και για μερικούς Κούρδους εξτρεμιστές, βρίσκεται στην οικονομία. Δημιουργείται ρήξη μεταξύ πολιτικού και στρατιωτικού σκέλους του ΡΚΚ.
Τον Οκτώβριο του 1998, ΤΔ, Η.Π.Α. και Ισραήλ πιέζουν τη Συρία προκειμένου να εκδιωχθούν από τα εδάφη της οι βάσεις του ΡΚΚ. Ο Öcalan εγκαταλείπει την έδρα που διατηρούσε στη Δαμασκό.
Στις 20/10/1998 στα Άδανα, κατόπιν πιέσεων ΗΠΑ και Αιγύπτου, θα υπογραφεί η Συμφωνία Αδάνων μεταξύ ΤΔ – Συρίας με θέμα την «από κοινού αντιμετώπιση της τρομοκρατίας». Η συμφωνία που θα ανανεωθεί στις 26/4/2011, αναφέρεται ρητά περί απαγόρευσης της δράσης του PKK/KONGRA-GEL.
Σημειώσεις
[28] Κοίτα Francis O’Connor, The Kurdish Movement in Turkey, PRIF, Peace Research Institute Frankfurt, Frankfurt 2017. [29] Κοίτα https://knk-kurdistan.com/eng/knk-history/ [30] Κοίτα https://knk-kurdistan.com/eng/members/ [31] Κοίτα https://knk-kurdistan.com/eng/convention [32] Κοίτα περιοδικό Studies in Conflict and Terrorism. Άρθρο μελέτη Nur Bilge Criss, The Nature of PKK Terrorism in Turkey, τομ. 18, σελ. 17-37, εκδ. οικ. Taylor & Franeis, ΗνΒ 1995. [33] Κοίτα https://tr.wikisource.org/wiki/Susurluk_Raporu_(Kutlu_Savaş) [34] Κοίτα, Soner Yalçın – Doğan Yurdakul, Reis Gladio”nun Türk Tetikçisi, εκδ. οικ. Doğan, Κων/πολη 2008. [35] Κοίτα εφημερίδα Milliyet 17/3/1998, Çetemiz vardı