Ίδρυση, Δράση και «Αυτοδιάλυση» του ΡΚΚ (IΙ)
Β’ Κίνημα των Ένοπλων Δυνάμεων & Ίδρυση του ΡΚΚ
Από αρχαιοτάτων χρόνων το 550.000 km2 Κουρδιστάν αποτελούσε χώρο συνύπαρξης και ανταγωνισμού θρησκειών και εθνών.
Έτσι ανέκαθεν ο γηγενής νομαδικός Κουρδικός και εγκατεστημένος Ασσυριακός πληθυσμός χρησιμοποιήθηκαν (δηλ. ήταν αντικείμενο εκμετάλλευσης) υπέρ των βλέψεων των εκάστοτε ανταγωνιζόμενων πλευρών.
Το γεγονός αυτό θα δημιουργήσει τον Κουρδικό λαό των πέντε θρησκειών [Μουσουλμάνοι (Σουνίτες, Σιίτες, Αλεβίτες και τάγματα αυτών), Χριστιανοί (Χαλδαίοι, Παυλικανοί, Μονοφυσίτες κ.ά.), Γιεζιντί, Μωσαϊσμός και Άθεοι ή ειδωλολάτρες] και των έξι γλωσσών της Κουρδικής γλωσσικής οικογένειας[5]. Θρησκευτική και γλωσσική ανομοιογένεια θα αποτελέσουν το βασικό αίτιο του ότι μέχρι τον 20ο αι., ο όποιος Κουρδικός αγώνας δεν επέφερε την «εθνική ενότητα»[6]. Έτσι πολλοί Κούρδοι διανοούμενοι στο δεύτερο ήμισυ του 20ο αι. στήριξαν την «Κουρδικοί εθνική ενότητα» στην μαρξιστική – λενινιστική θεωρία.
Το 1970, ο Sait Kırmızıtoprak, μετά την διετή του δράση μεταξύ ΤΔ και Ιράκ, καταλήγει στο ότι το KDP του Ιράκ δεν διενεργεί ταξικό απελευθερωτικό αγώνα των Κούρδων, αλλά διατηρεί φυλετικά και θρησκευτικά κατάλοιπα του 18ου και 19ου αι. Παράλληλα ότι το Τουρκικό KDP (ΤKDP) διέπεται από εθνικιστικά κατάλοιπα που δεν συμβαδίζουν με τις μαρξιστικές – λενινιστικές αρχές. Ο αρχηγός του ΤKDP, Sait Elçi προσπαθεί να επικοινωνήσει με τον Dr. Şıvan. Στις 23/5 (ή στην 1/6/1971) μεταβαίνοντας προς το κέντρο εκπαίδευσης του Kırmızıtoprak, δολοφονείται στη συνοριακή μεθόριο Zaxo (Ζάχο του ΝΚ, στα σύνορα ΤΔ -Ιράκ).
Η ομάδα δράσης του Dr. Şıvan διαχωρίζει την πολιτική της θέση από το Τουρκικό και Ιρακινό KDP και δημιουργεί το Κόμμα Εργατικής Πρωτοπορίας του Κουρδιστάν (PPKK). Το PPKK. θα αποτελέσει το λίκνο του PKK.
Ο Kırmızıtoprak, για πρώτη φορά έθεσε το εξής δίλημμα στο Τουρκικό κατεστημένο, που δεν αναγνώριζε την ύπαρξη του Κουρδικού έθνους, χαρακτηρίζοντας τους Κούρδους ως «ορεσίβιους Τούρκους»: «Εάν υπάρχουν Κούρδοι και Κουρδική γλώσσα, γιατί δεν έχουν εθνοτικά δικαιώματα και δεν διδάσκεται η γλώσσα τους; εάν δεν υπάρχουν Κούρδοι και Κουρδική γλώσσα, άρα όλοι είναι Τούρκοι, γιατί δαπανούμε υπέρογκα ποσά για ελάχιστους Τούρκους στην Κύπρο και δεν απελευθερώνουμε τους συμπατριώτες μας που δεινοπαθούν σε Ιράκ και Ιράν;».
Ενώ το εν λόγω δίλημμα προκαλεί συζητήσεις σε πολλούς πολιτικούς και διανοούμενους όλων των πολιτικών χροιών της ΤΔ, οι ΝΑΤΟ`ϊκοί βρίσκουν τις εν λόγω συζητήσεις άκρως επικίνδυνες και ότι παραβιάζουν τις τότε επικρατούσες στην Τουρκική πολιτική ζωή Κεμαλικές αρχές. Η στρατηγική θέση της Κύπρου ήταν σημαντικότερη των εθνικών απαιτήσεων! Έτσι οι συζητήσεις σύντομα θα κοπάσουν…
Ο Kırmızıtoprak στις 26/11/1971 δολοφονείται (εικάζεται και με την συγκατάθεση του Masut Barzani) και διαλύεται το στρατόπεδό του. Οι μαχητές του στρατοπέδου εγκαταλείποντας το ΝΚ επιστρέφουν στο ΒΚ. Πολλοί εξ’ αυτών θα ενταχθούν μελλοντικά στις γραμμές του PKK.
Η δολοφονία με διαφορά 60 ημερών των δύο Sait, μέχρι επί των ημερών μας δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς από κανένα Κουρδικό κίνημα. Η ανάλυση των εν λόγω δολοφονιών θα βοηθήσει στην ερμηνεία των μετέπειτα εξελίξεων. Ως άμεσα αποτελέσματα μπορούν να αναφερθούν:
- Η παραμονή μόνο ενός KDP, αυτό του Ιράκ.
- Η άμεση συγκρότηση του PKK του Abdullah Öcalan στην ΤΔ.
- Η δημιουργία άλλων μικρών, ένοπλων, αριστερών Τουρκικών και Κουρδικών ομάδων.
Μετά το 1968 στην ΤΔ αναζωπυρώνεται η κρατική και η αριστερή τρομοκρατία. Στα πρόθυρα των πολιτικών εξελίξεων στην ΔΜΑ, στις 12/3/1971 στην ΤΔ κατόπιν κατάθεσης υπομνήματος – τελεσίγραφου στην Κυβέρνηση Demirel, η Διοίκηση των Ένοπλων Δυνάμεων τελεί το δεύτερο κίνημα. Το νέο καθεστώς «διορίζει» ως Πρωθυπουργό τον από Τουρκικής πλευράς αρχιτέκτονα «του Κυπριακού» İsmail Nihat Erim [Ισμαΐλ Νιχάτ Ερίμ, γ. 30/11/1912 – θ. 19/7/1980 δολοφονείται από μέλη της αριστερής εξτρεμιστικής οργάνωσης DEV-SOL (Επαναστατική Αριστερά)]. Έμμεσος στόχος ήταν ή «ήρεμη προετοιμασία» της Κυπριακής εισβολής (20/7/1974 – 16/8/1974), που θα υλοποιήσει ο σοσιαλδημοκράτης Πρωθυπουργός Mustafa Bülent Ecevit (γ. 28/5/1925 – θ. 5/11/2006, Μουσταφά Μπουλέντ Ετζεβίτ). Για να αντιμετωπιστούν τα αριστερά κινήματα προωθείται από τη Δύση η δοκιμασμένη πρακτική της Ισλαμικής παράδοσης. Στην ΤΔ θα εφαρμοστεί από τον Necmettin Erbakan (Νετζμεττίν Έρμπακάν, γ. 29/10/1926 – θ. 27/2/2011), με την ιδεολογία «Εθνική Βλέψη» (Millî Görüş, Μιλλί Γκιορούς), από τα μέσα της δεκαετίας του 1960.
Το 1974 μετά την γενική αμνηστία, δημιουργείται το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Τουρκικού Κουρδιστάν (Kürdistan Sosyalist Partisi, Partiya Sosyalîst a Kurdistan, PSK). Ιδρυτής και Γενικός Γραμματέας (ΓΓ) του ήταν το τέως μέλος του ΤΙΡ Kemal Burkay (Κεμάλ Μπουρκάι, γ.1937). Τα περισσότερα μέλη του μαρξιστικού PSK ήταν οι αμνηστευμένοι αριστεροί Κούρδοι. Στόχος του ήταν η αυτοδιάθεση των Κούρδων της ΤΔ σε μία σοσιαλιστική ΤΔ. Η νεολαία του κόμματος εξέδιδε τα περιοδικά Riya Azadi (Ριγιά Αζαντί, «Δρόμος της Ελευθερίας») και Roja Welat (Ρόγια Ουέλλα, «Ήλιος της Πατρίδας»). Ο Burkay το 2003 θα αποχωρήσει από το κόμμα και θα αυτοεξοριστεί στη Σουηδία. Στις 30/7/2011 θα επιστρέψει στην ΤΔ και θα ιδρύσει το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ελευθεριών (Hak ve Özgürlükler Partisi, HAK-PAR) [για περαιτέρω κοίτα σημ.1].
Μετά τις μάχες Γιομ Κιπούρ (6/10 – 26/10/1973) και Κύπρου, τον Οκτώβριο του 1975 στην περιοχή Dikmen(Ντίκμεν) της Άγκυρας, 16 άτομα τα περισσότερα εξ αυτών μέλη του παυθέντος από τις Τουρκικές Αρχές, μαρξιστικού Συλλόγου Δημοκρατών Φοιτητών Άγκυρας (ADYÖD, Ankara Demokratik Yüksek Öğrenim Derneği), θα αποφασίσουν να αναπτύξουν και να διαδώσουν τους τρόπους πάταξης αποαποικιοποίησης του Κουρδιστάν. Η ομάδα που θα αποκαλεστεί Apocular (Αποτζουλάρ = Οι του Άπο) θα εκλέξει ως αρχηγό της τον Abdullah Öcalan με το ψευδώνυμο Apo.
Μετά το 1974 στο ΒΚ, μέλη του ένοπλου αριστερού αγώνα προ του Β’ Κινήματος των Ένοπλων Δυνάμεων, θα αποσχιστούν από τις τέως οργανώσεις τους και θα συστήσουν τις παράνομες ένοπλες αριστερές Κουρδικές οργανώσεις, Kürdistan Devrimcileri (Επαναστάτες του Κουρδιστάν) και Ulusal Kurtuluş Orduları (UKO, Εθνικά Απελευθερωτικά Στρατεύματα), με τις οποίες θα έλθει σε επαφή ο Öcalan. Και οι δύο οργανώσεις θα αποτελέσουν τμήμα του μελλοντικού ΡΚΚ.
Ο Öcalan την περίοδο 1975 – 1978, από την μία σε διάφορες περιφέρειες οργανώνει ομάδες 50 – 60 ατόμων που θα στηρίξουν τις πολιτικές του θέσεις, από την άλλη «απαλλάσσεται» από τους αντιπολιτευόμενους σ’ αυτή την θέση συντρόφους του. Οι Apocular την 1/1/1977 στην πρώτη τους Γενική Συνέλευση (ΓΣ) αποφάσισαν να δραστηριοποιηθούν ως κόμμα στην Τουρκική επικράτεια.
Το 1976, δημιουργείται η Κουρδική οργάνωση Rızgari (Ριζγκαρί = σωτηρία, απελευθέρωση). Διεκδικεί την απελευθέρωση όλου του Κουρδιστάν, υποστηρίζει μία κοινωνία χωρίς τάξεις και δηλώνεται ως σοσιαλιστικό κόμμα. Το 1979, σημειώνεται σχίσμα στους κόλπους της οργάνωσης. Μέλη του Rızgari που θα αποσχιστούν, θα δημιουργήσουν τη μαοϊκή οργάνωση KAWA (Κάουα).
Το 1977 εκδηλώνεται σχίσμα στο Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν της Τουρκίας και δημιουργείται το Κόμμα Εθνικής Απελευθέρωσης του Κουρδιστάν, το οποίο είχε σχέσεις με το KDP των Barzani. Οι θέσεις του ταυτίζονταν με αυτές του ΝΚ της δεκαετίας του 60, δηλαδή αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία μέσα σε μία σοσιαλιστική ΤΔ.
Στις 6/10/1978 ο Μπα’αθικός Ιρακινός Πρόεδρος Saddam Hüseyin Abdülmecid et-Tikriti (γ.28/4/1937 – θ. 30/12/2006, Σαντάμ Χουσεΐν), κατόπιν πιέσεων που δέχεται από τον φιλοδυτικό Σάχη του Ιράν Muhammed Rızâ Pehlevî (γ. 26/10/1919 – θ. 27/7/1980, Μοχάμεντ Ριζά Πεχλεβί, ενθρονίστηκε στις 16/9/1941), θα εξορίσει τον Ιρανό Σιίτη θρησκευτικό ηγέτη Ruhullah Mustafavî Musevî, (γ.22/9/1902–θ.3/6/1989, Ρουχουλλάχ Μουσταφαβί Μουσεβί ή όπως είναι γνωστός λόγω του τόπου καταγωγής του ως Humeyni = Χουμεϊνί). Ο Humeyni, θα μεταβεί στο Παρίσι, από όπου θα καθοδηγήσει την Ιρανική επανάσταση κατά του Σάχη, η οποία υλοποιήθηκε με τη συνεργασία ακραίων Σιιτικών Ισλαμικών και κομμουνιστικών οργανώσεων. Ο Σάχης στις 16/1/1979 θα εγκαταλείψει το Ιράν, όπου ο Humeyni τον Νοέμβριο του 1979 κατόπιν δημοψηφίσματος με το οποίο έγινε δεκτό το Ισλαμικό δίκαιο ως Σύνταγμα του Ιράν, θα εκλεγεί ισόβιος Πρόεδρος του θρησκευτικού καθεστώτος των Μουλάδων του Ιράν. Ως πρώτο μέλημα ο Humeyni θα εκτελέσει όλους τους κομμουνιστές συνεργάτες της επανάστασης και τους Σαχικούς αξιωματικούς των Ένοπλων Δυνάμεων (κυρίως της αεροπορίας, όπου για την εν λόγω πράξη το Ιράν ταλανίζεται μέχρι επί των ημερών μας). Oι Κούρδοι της περιοχής Mehabad (Μεχαμπάντ), που είχαν προδοθεί από το καθεστώς Στάλιν και οι προύχοντές τους που είχαν ανακηρύξει την Ανεξάρτητη Δημοκρατία του Μεχαμπάντ (22/1/1946 – 17/12/1946) και είχαν τιμωρηθεί σκληρά από το καθεστώς του Σάχη, θα στηρίξουν την επανάσταση. Μέλη του KDP των Barzanî που είχαν έλθει να στηρίξουν το Μεχαμπάντ, κυνηγήθηκαν και από το Ιρανικό και από το Ιρακινό καθεστώς, όπου διέφυγαν στην Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ).
Στις 27-28/11/1978, ο Öcalan στο χωριό Fis (Φις) του Diyarbakır (Ντιγιαρμπακίρ = Αμιδά), αναγγέλλει την ίδρυση και δράση του PKK. Ορίζεται Διοικούσα Επιτροπή 7 ατόμων με Πρόεδρο τον Öcalan. Εκδίδεται το κόκκινο βιβλίο (Μανιφέστο) του ΡΚΚ, με τον τίτλο «Ο δρόμος της Επανάστασης του Κουρδιστάν»[7]. Κηρύσσεται η έναρξη των μαχών «κατά της Κουρδικής και της Τουρκικής αστικής τάξης, που εκμεταλλεύονται τα πλούτη του Κουρδιστάν και κατά της φεουδαρχο-κομπραδόρικης τάξης των Τούρκων και των Κούρδων, που εμποδίζουν τον απελευθερωτικό αγώνα των Κούρδων χωρικών και μεταναστών εργατών». Το PKK από μαρξιστικό-λενινιστικό κόμμα με την πάροδο του χρόνου μεταλλάσσεται ιδεολογικά σε σταλινικό, διοικητικά σε προσωποπαγές, χωρίς θρησκευτικούς και φυλετικούς προσανατολισμούς.
Την δεκαετία του 1970 στην ΤΔ με την ενδυνάμωση του Ισλαμικού κινήματος της «Εθνικής Βλέψης» και με την συμμετοχή των Ισλαμιστών στις κυβερνήσεις συνασπισμού, η θρησκεία αρχίζει άμεσα να επηρεάζει την κρατική δομή.
Το 1978 ανανεώνεται η μυστική σύμβαση μεταξύ ΤΔ και Ιράκ, σύμφωνα με την οποία κάθε χώρα κατόπιν ενημέρωσης της άλλης, είχε το δικαίωμα να εισβάλλει στα εδάφη της άλλης για να εξολοθρεύσει τους δολιοφθορείς. Η μοναδική χώρα που θα επικαλεστεί τη σύμβαση είναι η ΤΔ, η οποία πολλάκις εισέβαλλε στο Ιράκ.
Στις 19/12/1978 στο Maraş (Μάρας = Γερμανίκεια), με την παρότρυνση των εθνικιστών ακροδεξιών, οι Σουνίτες της περιοχής επιτίθονται κατά των Αλεβιτών (Alevi). Συμπεριλαμβανόμενων και γυναικόπαιδων, δολοφονούνται 104 άτομα και χιλιάδες τραυματίζονται. Τα δικαστήρια του 1979 απόδειξαν ότι τα θλιβερά γεγονότα είχαν οργανωθεί από την άκρα δεξιά, με σκοπό να δημιουργηθεί αρνητικό κλίμα κατά των αριστερών. Όταν ο έλεγχος ξέφυγε, δημιουργήθηκαν και στη Γερμανίκεια αντίστοιχα γεγονότα με αυτά της γενοκτόνου πράξης των Σεπτεμβριανών της Κωνσταντινούπολης το 1955, όμως τώρα οι θιγόμενοι δεν ήταν οι αλλόθρησκοι αλλά μειονοτική Ισλαμική αίρεση!
Τα γεγονότα στη Γερμανίκεια επιβεβαιώνουν την θέση, ότι στρατηγικά ένα περίπλοκο και πετυχημένο κρατικό σχέδιο όταν είναι απαραίτητο, σίγουρα θα επαναληφθεί από το καθεστώς.
Την περίοδο 1976-1979 η νέα συνειδητοποιημένη Κουρδική γενεά προσπαθεί να εδραιωθεί στον κρατικό μηχανισμό. Σε πολλές πόλεις του Κουρδιστάν, οι Κούρδοι με την υποστήριξη μερικών Τουρκικών αριστερών δυνάμεων, εκλέγουν Δημάρχους με Κουρδική συνείδηση.
Σημειώσεις
[5] Κοίτα περιοδικό Αεροπορική Επιθεώρηση, Άρθρο – Μελέτη Κυρατζόπουλος Βασίλης, Κουρδιστάν: Λαός και Ιστορία, τευχ.83, Αθήνα Ιανουάριος 2008. [6] Κοίτα περιοδικό Demokratik Modernite, Άρθρο – Μελέτη Yusuf Serhat Bucak, Kürtlerin Ulusal Birliği, τευχ. 35, Κων/πολη 2021. [7] Κοίτα Joost Jongerden, The Settlement Issue in Turkey and the Kurds, εκδ. οικ. Brill, ΗνΒ 2007, (ψηφιακή έκδοση).