Η ασφάλεια χωρίς δικαιώματα δεν είναι ασφάλεια

Τι συμβαίνει όταν η προστασία των συνόρων αρχίζει να απειλεί τις ελευθερίες που υποτίθεται ότι προστατεύει;

• Ήρα Θεοφίλου

Η δύναμη ενός δημοκρατικού κράτους δεν μετριέται από το πόσο αυστηρά επιβάλλει τον νόμο, αλλά από το πόσο πιστά σέβεται τα δικαιώματα ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές.

Η συζήτηση για τη μετανάστευση, την ασφάλεια και την επιβολή του νόμου αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο σύνθετα και αμφιλεγόμενα ζητήματα στις δυτικές δημοκρατίες.

Η ανάγκη διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών είναι πραγματική.

Το ίδιο πραγματική, όμως, είναι και η υποχρέωση των κρατών να ενεργούν μέσα στα όρια του κράτους δικαίου.

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον διάβασα το πρόσφατο άρθρο της Human Rights Watch με τίτλο «US: Federal Government Terrorized Minnesota Communities», το οποίο συνοδεύει την εκτενή έκθεση «A Manufactured Crisis: Minnesota Communities Terrorized by the Federal Government». Σύμφωνα με την οργάνωση, η επιχείρηση «Operation Metro Surge» που πραγματοποιήθηκε στη Μινεσότα μεταξύ Δεκεμβρίου 2025 και Μαρτίου 2026 συνοδεύτηκε από σοβαρές καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υπέρμετρη χρήση βίας, φυλετική στοχοποίηση, αυθαίρετες κρατήσεις και ένα γενικευμένο κλίμα φόβου στις επηρεαζόμενες κοινότητες.

Η έκθεση βασίζεται σε περισσότερες από 130 συνεντεύξεις και υποστηρίζει ότι μεγάλο ποσοστό των συλληφθέντων δεν είχε προηγούμενο ποινικό μητρώο στις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που θέτει ερωτήματα για την αναλογικότητα και τον πραγματικό προσανατολισμό της επιχείρησης.

Παράλληλα, η δημόσια συζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει γίνει ακόμη πιο πολωμένη. Υποστηρικτές της αυστηρής μεταναστευτικής πολιτικής θεωρούν ότι η επιβολή του νόμου αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και της ασφάλειας. Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, νομικοί και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών εκφράζουν ανησυχίες ότι ορισμένες πρακτικές ενδέχεται να υπονομεύουν θεμελιώδεις δημοκρατικές αρχές.

Ανεξάρτητα από τις πολιτικές προτιμήσεις του καθενός, το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει το ίδιο. Πώς μπορεί ένα δημοκρατικό κράτος να διασφαλίζει αποτελεσματικά τα σύνορά του χωρίς να διαβρώνει τις ίδιες τις αξίες που το θεμελιώνουν;

Η ιστορία διδάσκει ότι οι έκτακτες εξουσίες συχνά παραμένουν πολύ περισσότερο από όσο αρχικά σχεδιάστηκε. Διδάσκει επίσης ότι ο φόβος, όσο πραγματικός κι αν είναι, δεν αποτελεί πάντοτε τον καλύτερο σύμβουλο για τη χάραξη δημόσιας πολιτικής. Οι δημοκρατίες δοκιμάζονται ακριβώς στις περιόδους έντασης, κρίσεων και αβεβαιότητας.

Η προστασία της κοινωνίας και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι. Αντίθετα, αποτελούν δύο όψεις της ίδιας δημοκρατικής υποχρέωσης. Όταν το ένα θυσιάζεται στο όνομα του άλλου, το τελικό κόστος το πληρώνει η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.

Η πραγματική πρόκληση για τις σύγχρονες κοινωνίες δεν είναι να επιλέξουν ανάμεσα στην ασφάλεια και την ελευθερία.

Είναι να αποδείξουν ότι μπορούν να διαφυλάξουν και τις δύο.

• Η Ήρα Θεοφίλου είναι αναλύτρια διεθνών σχέσεων με εστίαση στη γεωπολιτική, την ασφάλεια και τις μετατοπίσεις ισχύος στο σύγχρονο διεθνές σύστημα.