Σχολεία στο Στόχαστρο
Η προστασία της γνώσης είναι προστασία του ίδιου του μέλλοντος.
Η εκπαίδευση ..παύει να θεωρείται ιερή.
Gaza’s education system lies in ruins.
© Plan International / Ahmed Salama
Η εκπαίδευση δεν αποτελεί απλώς έναν θεσμό. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομείται κάθε κοινωνία που επιθυμεί να προοδεύσει, να διατηρήσει τη συλλογική της μνήμη και να μεταδώσει αξίες στις επόμενες γενιές.
Όταν ένα σχολείο πλήττεται, δεν καταστρέφεται μόνο ένα κτήριο. Πλήττεται η ελπίδα, η προοπτική και η δυνατότητα ενός παιδιού να ονειρευτεί ένα καλύτερο αύριο.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Global Coalition to Protect Education from Attack, την οποία ανέδειξε η Human Rights Watch, οι επιθέσεις κατά της εκπαίδευσης αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 40% την περίοδο 2024–2025. Καταγράφηκαν περισσότερες από 8.500 επιθέσεις σε 83 χώρες, επηρεάζοντας πάνω από 10.600 μαθητές, εκπαιδευτικούς και μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού.
Τα στοιχεία αυτά δεν αποτελούν απλώς αριθμούς σε μια στατιστική έκθεση. Πίσω από κάθε περιστατικό υπάρχουν παιδιά που τραυματίστηκαν, οικογένειες που βυθίστηκαν στην αγωνία, εκπαιδευτικοί που έχασαν τη ζωή τους και κοινότητες που είδαν τους χώρους μάθησης να μετατρέπονται σε πεδία σύγκρουσης. Οι περισσότερες επιθέσεις καταγράφηκαν σε περιοχές όπως η Παλαιστίνη, η Ουκρανία, η Αϊτή, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Αιθιοπία και η Κολομβία.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η χρήση σχολικών εγκαταστάσεων από στρατιωτικές ή ένοπλες ομάδες αυξήθηκε σχεδόν κατά 91%, ενώ οι επιθέσεις συχνά περιλαμβάνουν βομβαρδισμούς, απαγωγές, στρατολόγηση ανηλίκων και έμφυλη βία εις βάρος μαθητών και μαθητριών.
Η πραγματικότητα αυτή υπενθυμίζει ότι η εκπαίδευση δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Σε πολλές περιοχές του κόσμου, η πρόσβαση στη γνώση εξακολουθεί να αποτελεί προνόμιο που απειλείται καθημερινά από τη βία, την αστάθεια και την αδιαφορία της διεθνούς κοινότητας. Η απώλεια μιας σχολικής χρονιάς μπορεί να αναπληρωθεί. Η απώλεια μιας ολόκληρης γενιάς όμως δύσκολα αποκαθίσταται.
Η προστασία των σχολείων και των πανεπιστημίων δεν είναι απλώς ανθρωπιστική υποχρέωση. Είναι επένδυση στην ειρήνη, στη δημοκρατία και στη βιώσιμη ανάπτυξη. Κάθε παιδί που μπορεί να φοιτήσει με ασφάλεια σε ένα σχολείο αποτελεί μια μικρή νίκη απέναντι στον φόβο, τον φανατισμό και τη βία.
Σε μια εποχή όπου οι συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται και οι διεθνείς ισορροπίες δοκιμάζονται, ίσως χρειάζεται να επαναβεβαιώσουμε μια απλή αλλά θεμελιώδη αρχή: τα σχολεία δεν πρέπει ποτέ να αποτελούν στόχο.
Η γνώση δεν είναι εχθρός κανενός. Αντίθετα, αποτελεί το ισχυρότερο όπλο της ανθρωπότητας απέναντι στην άγνοια, τη μισαλλοδοξία και την καταστροφή.
- Η Βασιλική Κατσιφάρα είναι συνεργάτιδα της Agora Dialogue, στοχαζόμενη τον δημόσιο βίο, τη βιωσιμότητα και την καλή κοινωνία.