Δικαιοσύνη χωρίς σύνορα

Όταν η προστασία των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας γίνεται μέτρο δημοκρατίας και κράτους δικαίου.

• Βασιλεία Παύλου

Καμία γυναίκα δεν πρέπει να επιλέγει ανάμεσα στην ασφάλειά της και την απέλασή της.

US Court Rules to Protect Immigrant Domestic Violence Survivors

Μια ιδιαίτερα σημαντική δικαστική εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες έρχεται να υπενθυμίσει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν να εξαρτώνται από το μεταναστευτικό καθεστώς ενός ανθρώπου.

Ομοσπονδιακό δικαστήριο στην Καλιφόρνια ανέστειλε προσωρινά πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης η οποία είχε περιορίσει ουσιαστικές προστασίες για μετανάστριες και μετανάστες που υπήρξαν θύματα ενδοοικογενειακής βίας, εμπορίας ανθρώπων και άλλων σοβαρών εγκλημάτων.

Η εξέλιξη αυτή χαιρετίστηκε από την Human Rights Watch, η οποία υπογράμμισε ότι η δυνατότητα των θυμάτων να καταγγέλλουν τους θύτες τους χωρίς τον φόβο σύλληψης, κράτησης ή απέλασης δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ατομικής προστασίας αλλά και θεμελιώδη προϋπόθεση για την απονομή δικαιοσύνης και την ασφάλεια ολόκληρης της κοινωνίας.

Οι δύο αρθρογράφοι της παρέμβασης της Human Rights Watch, Abigail Swantek και Skye Wheeler αναδεικνύουν μια πραγματικότητα που συχνά παραμένει αόρατη πίσω από τους αριθμούς και τις πολιτικές αντιπαραθέσεις. Πολλά θύματα κακοποίησης, ιδιαίτερα γυναίκες με μεταναστευτικό υπόβαθρο, ζουν εγκλωβισμένα σε ένα διπλό καθεστώς φόβου. Από τη μία αντιμετωπίζουν τη βία μέσα στο σπίτι ή το περιβάλλον τους και από την άλλη φοβούνται ότι οποιαδήποτε προσφυγή στις αρχές μπορεί να οδηγήσει σε διαδικασίες απέλασης ή σε απώλεια της δυνατότητας παραμονής τους στη χώρα.

Δεν είναι τυχαίο ότι το αμερικανικό Κογκρέσο είχε θεσπίσει στο παρελθόν ειδικές πρόνοιες, όπως οι θεωρήσεις εισόδου τύπου U και T, ώστε θύματα εγκληματικών ενεργειών και εμπορίας ανθρώπων να μπορούν να συνεργάζονται με τις αρχές χωρίς να κινδυνεύουν άμεσα με απομάκρυνση από τη χώρα. Η λογική ήταν απλή αλλά βαθιά δημοκρατική. Όταν το κράτος προστατεύει τα θύματα, διευκολύνει την αποκάλυψη και τιμωρία των δραστών. Όταν τα θύματα φοβούνται το ίδιο το κράτος, τότε οι θύτες αποκτούν ένα ακόμη όπλο στα χέρια τους.

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αγγίζει ένα ευρύτερο και διαχρονικό ερώτημα που αφορά όλες τις δημοκρατικές κοινωνίες. Ποια είναι η πραγματική αποστολή του κράτους δικαίου; Να λειτουργεί αποκλειστικά ως μηχανισμός επιβολής κανόνων ή να διασφαλίζει πρωτίστως την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την προστασία των πιο ευάλωτων;

Η ιστορία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δείχνει ότι η ποιότητα μιας δημοκρατίας δεν κρίνεται από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τους ισχυρούς αλλά από τον τρόπο με τον οποίο προστατεύει όσους βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Οι γυναίκες που υφίστανται κακοποίηση, οι πρόσφυγες, οι μετανάστες, τα θύματα εμπορίας ανθρώπων και όσοι φοβούνται να μιλήσουν χρειάζονται θεσμούς που να εμπνέουν εμπιστοσύνη και όχι τρόμο.

Η πρόσφατη απόφαση του δικαστηρίου δεν επιλύει οριστικά το ζήτημα. Αποτελεί όμως μια σημαντική υπενθύμιση ότι η δικαιοσύνη οφείλει να παραμένει προσβάσιμη σε όλους ανεξαιρέτως. Διότι όταν τα θύματα σιωπούν από φόβο, η βία ενισχύεται. Όταν όμως αισθάνονται ασφαλή να μιλήσουν, τότε ενισχύεται η κοινωνία ολόκληρη.

Σε μια εποχή όπου οι πολιτικές για τη μετανάστευση συχνά κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο, η ουσία δεν πρέπει να χάνεται. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής, της αξιοπρέπειας και της ελευθερίας από τη βία δεν είναι παραχώρηση.

Είναι υποχρέωση κάθε σύγχρονου δημοκρατικού κράτους. Και αυτή η υποχρέωση δεν γνωρίζει σύνορα, εθνικότητες ή καθεστώτα παραμονής.

• Η Βασιλεία Παύλου ασχολείται με ζητήματα ταυτότητας, ηθικής ευθύνης και φιλοσοφικά νοήματα.