Μία πατρίδα, μία δημοκρατία, ίσα πολιτικά δικαιώματα για όλους
Η δημοκρατία στην Κύπρο δεν μπορεί να παραμένει διαχωρισμένη.
Μία Ψήφος για Κάθε Πολίτη.
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία όπου οι κοινωνίες καλούνται να αποφασίσουν αν θα συνεχίσουν να ζουν μέσα σε παλιές δομές φόβου και διαχωρισμού ή αν θα προχωρήσουν προς ένα πραγματικά δημοκρατικό μέλλον.
One Person – One Vote: Democracy and Equal Political Rights in the Republic of Cyprus.
Η Κύπρος βρίσκεται σήμερα ακριβώς μπροστά σε αυτή την ιστορική επιλογή.
Για δεκαετίες, το πολιτικό σύστημα της Κυπριακής Δημοκρατίας παρέμεινε εγκλωβισμένο σε συνταγματικές και πολιτικές αντιλήψεις που διαχώριζαν τους πολίτες με βάση την κοινότητα, την καταγωγή και την ιστορική καχυποψία. Όμως η σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία δεν μπορεί να οικοδομείται πάνω σε μόνιμους διαχωρισμούς. Η δημοκρατία στηρίζεται στην αρχή ότι κάθε άνθρωπος έχει ίση πολιτική αξία και ίσο δικαίωμα συμμετοχής.
Η αρχή «μία ψήφος για κάθε πολίτη» δεν αποτελεί απλώς ένα εκλογικό σύνθημα. Είναι η ουσία της πολιτικής ισότητας. Είναι η θεμελιώδης αρχή πάνω στην οποία στηρίχθηκαν τα σύγχρονα δημοκρατικά κράτη και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όταν η ψήφος ενός πολίτη έχει διαφορετική αξία από ενός άλλου ή όταν η πολιτική συμμετοχή εξαρτάται από εθνοτική ή κοινοτική ταυτότητα, τότε η δημοκρατία αποδυναμώνεται.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κρατική ταυτότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας οφείλει να αποτελεί τον κοινό παρονομαστή όλων των πολιτών. Όχι ως εργαλείο αφομοίωσης ή άρνησης της διαφορετικότητας, αλλά ως η απαραίτητη ασφαλιστική δικλείδα της δημοκρατίας, της ισονομίας και του κράτους δικαίου. Η κοινή κρατική ταυτότητα είναι εκείνη που μπορεί να διασφαλίσει ότι όλοι οι πολίτες, ανεξαρτήτως κοινότητας, γλώσσας ή θρησκείας, απολαμβάνουν τα ίδια πολιτικά και ανθρώπινα δικαιώματα μέσα σε ένα κοινό ευρωπαϊκό κράτος.
Η Κύπρος του 2026 δεν είναι η Κύπρος του 1960. Οι νέες γενιές μεγαλώνουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με διαφορετικές εμπειρίες, διαφορετικές προσδοκίες και βαθύτερη ανάγκη για ελευθερία, ισότητα και κοινή προοπτική. Οι πολίτες επιθυμούν θεσμούς που να ενώνουν και όχι να αναπαράγουν διαχωρισμούς. Θέλουν ένα κράτος όπου όλοι θα αισθάνονται ισότιμοι, ασφαλείς και πολιτικά ορατοί.
Αυτό δεν σημαίνει διαγραφή της ιστορίας ούτε άρνηση των τραυμάτων του παρελθόντος. Σημαίνει όμως ότι η ειρήνη και η συνύπαρξη δεν μπορούν να οικοδομηθούν πάνω στη μόνιμη πολιτική απομόνωση των πολιτών. Η προστασία των δικαιωμάτων όλων είναι απαραίτητη, αλλά η προστασία δεν πρέπει να μετατρέπεται σε θεσμοθετημένη ανισότητα.
Δεν είναι τυχαίο ότι προσωπικότητες όπως ο Ιμπραήμ Αζίζ, ο Σενέρ Λεβέντ και ο Οζ Καραχάν έχουν επανειλημμένα υπογραμμίσει, ο καθένας μέσα από τη δική του πορεία και οπτική, την ανάγκη υπέρβασης των διαχωριστικών γραμμών και ενίσχυσης της κοινής πολιτικής συνείδησης των Κυπρίων πολιτών.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η υποψηφιότητα του Οζ Καραχάν για τη νέα Βουλή των Αντιπροσώπων. Η πιθανή εκλογή του θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ισχυρό πολιτικό και συμβολικό μήνυμα υπέρ της κοινής πολιτικής ταυτότητας των πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας και κατά των διαχωριστικών λογικών που εγκλώβισαν την Κύπρο επί δεκαετίες. Θα αποτελούσε μια έμπρακτη αμφισβήτηση της νοοτροπίας του μόνιμου κοινοτικού διαχωρισμού και μια επιβεβαίωση ότι μπορεί να υπάρξει ένας ενιαίος κυπριακός λαός πολιτών με ίσα δικαιώματα, κοινή κρατική υπόσταση και πλήρη σεβασμό στην εθνική ή πολιτισμική ταυτότητα κάθε ανθρώπου.
Οι θέσεις του για την τουρκική κατοχή, τον εποικισμό και την υπεράσπιση της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι σαφείς και αδιαπραγμάτευτες, ενώ δημόσια τοποθετείται με τόλμη και συνέπεια και για μια σειρά άλλων ζητημάτων που αφορούν τόσο την Κύπρο όσο και τις σύγχρονες διεθνείς προκλήσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει επίσης να αναγνωριστεί η συμβολή του Κινήματος Οικολόγων – Συμμαχία Πολιτών και των υποψηφίων του στη διατήρηση ενός δημόσιου διαλόγου που επιμένει σε αρχές δημοκρατίας, κράτους δικαίου, οικολογικής ευθύνης και πολιτικής αξιοπρέπειας.
Η δημοκρατία αποκτά πραγματικό νόημα όταν ο πολίτης αισθάνεται ότι η φωνή του μετρά ισότιμα. Όταν το κράτος δεν τον αντιμετωπίζει ως μέλος μιας ξεχωριστής κατηγορίας αλλά ως ενεργό μέρος μιας κοινής πολιτείας. Όταν η συμμετοχή δεν περιορίζεται από ιστορικά συστήματα κατανομής εξουσίας αλλά ενισχύεται από την κοινή εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα μιας νέας δημοκρατικής αντίληψης στην Ανατολική Μεσόγειο. Μιας δημοκρατίας που θα συνδυάζει τον σεβασμό στη διαφορετικότητα με την πλήρη πολιτική ισότητα. Μιας χώρας που θα μετατρέψει το παρελθόν της σε δύναμη υπέρβασης και όχι σε μόνιμο μηχανισμό φόβου.
Η δημοκρατία δεν φοβάται την ισότητα. Αντίθετα, χωρίς ισότητα δεν υπάρχει δημοκρατία.
Το μέλλον της Κύπρου δεν μπορεί να στηρίζεται σε πολίτες διαφορετικών ταχυτήτων.
Πρέπει να στηρίζεται σε μία κοινή πολιτική συνείδηση, σε μία κοινή δημοκρατική αρχή και σε μία κοινή ελπίδα.
- Μία χώρα
- Μία δημοκρατία
- Μία ψήφος για κάθε πολίτη
- * Ο Ντίνος Τουμάζος είναι συνιδρυτής και εκτελεστικός διευθυντής της Agora Dialogue.