Η Κύπρος είναι ενιαίο οικοσύστημα
Η θάλασσα, ο αέρας, το έδαφος δεν διαχωρίζονται. Ούτε και οι άνθρωποι.
Πέρασαν αρκετά χρόνια, τριάντα και κάτι, από την ώρα που το νεογέννητο τότε Κίνημα Οικολόγων είχε προβάλει ως βασική του θέση τη θεώρηση ολόκληρης της Κύπρου ως ενιαίου οικοσυστήματος.
Τα τελευταία χρόνια αυτή η διαχρονική οικολογική προσέγγιση δικαιώθηκε από τα γεγονότα.
Ο αγώνας της Κυπριακής Αντι-πυρηνικής Πλατφόρμας σ΄αυτή τη βάση στηρίχτηκε κι είναι ολόκληρη η Κύπρος πιο κοντά στο Ακκουγιού από ό,τι η Άγκυρα! Είναι και η συμπερίληψη της Καρπασίας στις υποψήφιες περιοχές Φύση 2000 (μετά τη λύση και την εφαρμογή του Κεκτημένου) που ενίσχυσαν τις ανησυχίες και τις καταγγελίες για όσα καταστροφικά έγιναν κι όσα ακόμα και τώρα προωθούνται. Είναι οι πυρκαγιές και οι ανεξέλεγκτες λατομεύσεις κι ο κίνδυνος ενός σεισμού, τα προβλήματα της θαλάσσιας ρύπανσης και της διαχείρισης των υδάτινων πόρων. Ύστερα ήταν η πανδημία που ανέδειξε προβλήματα αδυναμίας συνεννόησης που αναπόφευκτα οδήγησαν στο κλείσιμο των οδοφραγμάτων. Είναι και ο σφετερισμός που πέρα από ποινικό αδίκημα εμπεριέχει και ξέπλυμα χρήματος αλλά και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εκτοπισμένων ενώ συνιστά πολεοδομικό και περιβαλλοντικό έγκλημα. Κι ο συνεχιζόμενος εποικισμός και η βίαιη αλλαγή του δημογραφικού χαρακτήρα του τόπου; ΄Eγκλημα πολέμου – το λέει σαφώς η Σύμβαση της Γενεύης (1949). Μέχρι που ήρθε κι ο αφθώδης πυρετός με όλες τις οικονομικές και κοινωνικές του συνέπειες που ακόμα δεν μετρήθηκαν, πέρα από τον αριθμό των ζώων που θανατώθηκαν. Είναι όμως και το θέμα των βρετανικών βάσεων που θύμισε (σε όσους το είχαν ξεχάσει) πως πρόκειται για κατάλοιπο αποικιοκρατίας [βλ. Απόφαση 1514 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (1960)]. Μήπως είναι ολόκληρη η Κύπρος σε πρόσθετο κίνδυνο, πέρα από την πενηνταδυάχρονη τουρκική κατοχή;
Με όλα αυτά η σημασία του ενιαίου οικοσυστήματος έγινε περισσότερο κατανοητή, ιδιαίτερα σε σχέση με θέματα περιβάλλοντος και διαχείρισης πόρων, υγείας και ασφάλειας ή και εγκληματικότητας. Η Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων σε ανακοίνωσή της στις 11 Μαρτίου, επανέλαβε εκείνη τη θέση του Κινήματος. Αφετηρία για αυτή τη δημόσια τοποθέτηση, επιβεβαίωση και προγενέστερου προσανατολισμού, ήταν η τραγική εμπειρία με τον αφθώδη πυρετό. Σίγουρα δεν χρειάζεται πολύς προβληματισμός για να σταματήσει η θεώρηση των κατεχομένων σαν μιας παράνομης μεν αλλά χωριστής οντότητας, με τη “δικαιολογία” της μη εφαρμογής του ευρωπαϊκού κεκτημένου η οποία πέρα από τη λανθασμένη της βάση απορρίπτεται και από τις εξελίξεις – συγκεκριμένα την προμήθεια από την Κυπριακή Δημοκρατία και τη διάθεση προς τις κατεχόμενες περιοχές χιλιάδων εμβολίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ).
Η ενότητα του οικοσυστήματος επιβεβαιώνεται από τη γεωγραφία αλλά και από την εμπειρία! Καταλαβαίνει ο ιός του αφθώδους πυρετού από συρματοπλέγματα και διαχωριστικές γραμμές; Mπορείς να τον εμποδίσεις να κάνει ένα ενοποιητικό βήμα ανάμεσα στα ελληνοκυπριακά και τουρκοκυπριακά ζώα κτηνοτροφίας; Αυτή η απαισιόδοξη προοπτική σχετίζεται με την άρνηση του κατοχικού καθεστώτος να εφαρμόσει τον ευρωπαϊκό κανονισμό και τα σχετικά πρωτόκολλα απειλώντας τα ζώα που θα αναπληρώσουν τα θύματα της νόσου. Ποιος θα το πείσει να τα εφαρμόσει;
Ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 389/2006 προνοεί για το πρόγραμμα βοήθειας προς την Τουρκοκυπριακή Κοινότητα στην προσπάθεια εναρμόνισης με το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο. Ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 866/2004 για την Πράσινη Γραμμή καθορίζει τους όρους διακίνησης προσώπων και αγαθών μέσω της Πράσινης Γραμμής σημειώνοντας πως αυτή δεν αποτελεί εξωτερικό σύνορο της ΕΕ. Νοείται ότι τα προϊόντα πρέπει να πληρούν όλες τις απαιτήσεις ποιότητας και υγείας, ακόμα κι αν το σύστημα παρακολούθησης δεν είναι πλήρως αποτελεσματικό. Εκ των πραγμάτων, τα δυο αυτά θεσμικά κείμενα καθορίζουν την υποχρέωση συμμόρφωσης με κανονισμούς και πρωτόκολλα, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις κρίσεις όπως η πρόσφατη με τον αφθώδη πυρετό.
Στην τελευταία συνάντηση εκπροσώπων Κυπριακών κομμάτων στο Λήδρα Πάλας υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Σλοβακίας 26.3.2026), στο πλαίσιο μιας ενδιαφέρουσας συζήτησης τόσο για τις βάσεις όσο και τον αφθώδη πυρετό, το Κίνημα Οικολόγων υπογράμμισε για μια ακόμα φορά (σημ.: η πρώτη, όχι η μόνη, ήταν στις 3 Μαρτίου 2003) την ανάγκη θεώρησης ολόκληρης της Κύπρου ως ενιαίου οικοσυστήματος. Σχετική αναφορά περιλήφθηκε στο κοινό ανακοινωθέν. Αυτό κι αν είναι ένα αποτελεσματικό Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, νοουμένου ότι θα περάσει στην πράξη χωρίς οποιασδήποτε μορφής αναγνώριση των κατοχικών δεδομένων.
- Κυριάκος Τσιμίλλης kctsimillis@cytanet.com.cy