Όταν η μνήμη έχει δικαίωμα

Όταν η μνήμη γίνεται φωνή.

Όταν οι εικόνες γίνονται μαρτυρία.

• Diasporic Literature

Μια υπενθύμιση ότι η ιστορία δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν αλλά και στην ευθύνη του παρόντος.

Η μνήμη ως χρέος και παρακαταθήκη.

Κάθε εικόνα αφηγείται μια ιστορία.

Κάθε μαρτυρία διατηρεί ζωντανή μια μνήμη.

Κάθε μνήμη μας καλεί να σκεφτούμε, να κατανοήσουμε και να αναζητήσουμε λύσεις που υπηρετούν τη δικαιοσύνη, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη διαρκή ειρήνη.

Το βίντεο που ακολουθεί αποτελεί μια ακόμη αφορμή για προβληματισμό, διάλογο και υπεύθυνη σκέψη, με σεβασμό στα γεγονότα και στις εμπειρίες των ανθρώπων που τα έζησαν.

Βίντεο – Πρόλογος Ντίνος Τουμάζος (Μέρος 1)

Μια ξεχωριστή εκδήλωση στη Μελβούρνη για τη Γενοκτονία του Ελληνισμού του Πόντου και τη δύναμη της ποίησης να διαφυλάσσει την ιστορική μνήμη.

Η μνήμη δεν ζητά εκδίκηση. Ζητά δικαίωση.

Υπάρχουν στιγμές όπου η λογοτεχνία υπερβαίνει τα όρια της τέχνης και μετατρέπεται σε πράξη ιστορικής ευθύνης.

Το βίντεο καταγράφει μια ιδιαίτερα συγκινητική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε με αφορμή την 91η επέτειο της Γενοκτονίας του Ελληνισμού του Πόντου και την παρουσίαση της ποιητικής συλλογής της Δρος Έρμας Βασιλείου «Όταν η μνήμη έχει δικαίωμα».

Μέσα από ομιλίες, απαγγελίες και προσωπικές μαρτυρίες, αναδεικνύεται η αξία της ιστορικής μνήμης, της πολιτιστικής συνέχειας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, υπενθυμίζοντας ότι όσο η μνήμη παραμένει ζωντανή, η ιστορία εξακολουθεί να μιλά στις συνειδήσεις των ανθρώπων.

***

Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στη σύγχρονη αίθουσα της Ποντιακής Κοινότητας, με τη συνεργασία τριών φορέων της παροικίας, της Συντονιστικής Επιτροπής Ποντιακών Σωματείων, της Διασπορικής Λογοτεχνικής Στοάς και του Συνδέσμου Ελλήνων Λογοτεχνών και Συγγραφέων Αυστραλίας.

Την παρουσίαση και ανάλυση του βιβλίου έκανε με επιτυχία ο κ. Ιάκωβος Γαριβάλδης, ενώ τον πρόλογο για τη συγγραφέα και το έργο της εκφώνησε με ιδιαίτερη θέρμη ο κ. Ντίνος Τουμάζος.

Απαγγελίες πραγματοποίησαν επίσης η δημοσιογράφος κ. Ντίνα Γερολύμου, η εκπαιδευτικός κ. Άντρια Γαριβάλδη και η ζωγράφος και ποιήτρια κ. Αντριάνα Καραμήτρου, της οποίας ο πίνακας που απεικονίζει τον ξεριζωμό των Ποντίων κοσμεί το εξώφυλλο του βιβλίου. Το πρόγραμμα παρουσίασε η εκπαιδευτικός κ. Νίκη Φαρφαρά, ενώ χαιρετισμούς απηύθυναν, εκ μέρους των αντίστοιχων οργανισμών, ο κ. Σπύρος Κοροσίδης και ο κ. Θύμιος Χαραλαμπόπουλος.

Στο τέλος του προγράμματος, η ίδια η συγγραφέας, Δρ Έρμα Βασιλείου, μαζί με τις ευχαριστίες της, έδωσε μια ιδιαίτερα πνευματική νότα στην εκδήλωση, καθώς, για πρώτη φορά, προχώρησε σε ένα δημόσιο κάλεσμα ονομάτων του Ποντιακού Ελληνισμού, συνδέοντας τα ονόματα αδικοχαμένων Ελλήνων με άτομα της παροικίας της Μελβούρνης που συμμετείχαν στην εκδήλωση και στην προώθηση του βιβλίου.

Στην παρουσίασή του, ο Ιάκωβος Γαριβάλδης αναφέρθηκε, εν ολίγοις, στα εξής:

• Στο μήνυμα του βιβλίου, το οποίο αποτελεί ένα κάλεσμα προς τον Ελληνισμό να ενωθεί και να υποστηρίξει με όλες του τις δυνάμεις τα δίκαια της πατρίδας, παραθέτοντας χαρακτηριστικές φράσεις από το έργο.

Συγκεκριμένα ανέφερε:

«…η σκέψη της δημιουργού, που επεξεργάζεται στο οργανωμένο δομικά μήνυμα προς τον αναγνώστη αλλά και προς τον θύτη και πάσα άλλη κατεύθυνση, γίνεται πιο συγκεκριμένη με τη χρήση των στοιχείων διαφόρων γλωσσών, των ιδεών της καταστροφής, της αδικίας και της ατιμίας των πράξεων και των αποκλίσεων, όπως το “Ή όλοι ή κανένας, ή όλοι οι Έλληνες θα σωθούμε ή κανένας”, που ανήκουν στον χώρο της προγλωσσικής σκέψης και τελικά γίνονται προσιτές και κωδικοποιούνται με τη χρήση της έκφρασης και την τέχνη της γλώσσας.»

• Στις εντυπώσεις του από το περιεχόμενο, ο παρουσιαστής ανέφερε ότι:

«Η ελληνική [γλώσσα που χρησιμοποιείται] δίνει κυρίως στα κείμενα μια αλληλεγγύη που δρα ως στήριγμα στον λυρισμό και στην ανάπλαση γεγονότων της ιστορίας.»

• Ο παρουσιαστής αναφέρθηκε επίσης στην υψηλή ποιότητα του περιεχομένου των εκδόσεων «Αφροδίτη 2010», η οποία είναι η μοναδική στην ελληνόγλωσση Διασπορά που καταγίνεται με το θέμα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, οι οποίοι αποτελούν μέρος του ευρύτερου Ελληνισμού της Μικράς Ασίας, δηλαδή της Ιωνίας, της Κωνσταντινούπολης, της Καππαδοκίας, της Βιθυνίας κ.ά.

• Ο κ. Γαριβάλδης έκανε επίσης αναφορά στα λόγια της Δρος Τέσσα Χόφμαν, παγκοσμίου φήμης Γερμανίδας ιστορικού, η οποία έχει συγγράψει δεκατρία βιβλία για τη Γενοκτονία των Αρμενίων και παροτρύνει τον Ελληνισμό να μην ξεχάσει την ιστορία του και να απαιτήσει τη δικαίωση και τη συγγνώμη από τους θύτες.

• Ο παρουσιαστής έθιξε ακόμη την άρνηση του Ελληνισμού της Διασποράς να επιτρέψει να ξεχαστεί η Γενοκτονία των Ελλήνων, όπως επιθυμεί η τουρκική πλευρά και όπως είχε δηλώσει ο τότε Πρωθυπουργός της Τουρκίας κ. Ερντογάν στις 17 Απριλίου 2010 σε συνέντευξή του στο BBC, επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο αντίκειται και στην ίδια τη φύση των Ελλήνων.

Συγκεκριμένα σημείωσε:

«Κατά συνέπεια μπορούμε να κατατάξουμε το έργο αυτό στην κατηγορία της “φυσικής αγωγής”, μιας ψυχικής και πνευματικής διάπλασης, μιας συνένωσης της φύσης με την τέχνη του λόγου.»

Από την πλευρά του, ο Ντίνος Τουμάζος, προλογίζοντας το βιβλίο, αναφέρθηκε:

• Στο «χρέος που έχουμε απέναντι στη μνήμη. Κι επειδή ακριβώς η μνήμη θέλει να χαθεί, όπως δηλώνει ευθαρσώς η συγγραφέας Έρμα Βασιλείου από το πρώτο ποίημα αυτού του βιβλίου της, έχουμε χρέος να την κρατήσουμε ζωντανή. Έχουμε χρέος να μην την ποντίσουμε, να μην την καταποντίσουμε, να μην τη φουντάρουμε, να μην την καταστρέψουμε… τη μνήμη και το απαράδεκτο έγκλημα που διαπράχθηκε εναντίον του Ποντιακού Ελληνισμού.»

• Στη συνέχεια, αναφερόμενος στη γενοκτονία γενικότερα, είπε:

«…η χειρότερη γενοκτονία είναι η γενοκτονία της μνήμης. Με λόγο σπαθί, με λέξεις μαχαίρι κοφτερό, με φράσεις λεπίδι ακονισμένο, [η συγγραφέας] καταθέτει την οργή της. Απειλεί, προτρέπει, παρακαλεί, ικετεύει…»

• Ο Ντίνος Τουμάζος έκλεισε με τα εξής λόγια:

«Όσο υπάρχουν ποιητές με το ψυχικό σθένος και τη μαχητικότητα της Έρμας, μπορεί να γίνονται εισβολές, μπορεί να γίνονται κατακτήσεις εδαφών, δεν θα καταφέρουν όμως να αλώσουν την ψυχή μας, που δεν ζητά εκδίκηση. Δικαίωση και λύτρωση ζητά. Για να γίνει πράξη “η αδελφοσύνη των φωνών”, η αδελφοσύνη των λαών.»

Στους χαιρετισμούς τους, οι κ.κ. Σπύρος Κοροσίδης και Θύμιος Χαραλαμπόπουλος εξήραν την υποχρέωση που έχουμε να θυμόμαστε τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και να βρισκόμαστε πάντοτε σε εγρήγορση, ώστε να φανούμε αντάξιοι της παράδοσης και της ιστορίας μας. Παράλληλα, έκαναν μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία της εγκατάστασης των Ελλήνων στον Πόντο.

Την εκδήλωση παρακολούθησαν περίπου εκατό συμπάροικοι. Όλοι οι οργανισμοί που συμμετείχαν ευχαριστούν θερμά, για μια ακόμη φορά, την Ποντιακή Κοινότητα για την παραχώρηση του χώρου, καθώς και τον Πρόεδρό της, κ. Αλεξιάδη.

Η συγγραφέας Έρμα Βασιλείου και ο Ιάκωβος Γαριβάλδης είναι μέλη της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών και Συγγραφέων των Πέντε Ηπείρων, καθώς και της Διασπορικής Λογοτεχνικής Στοάς.

• Ο Ντίνος Τουμάζος είναι συνιδρυτής και εκτελεστικός διευθυντής της Agora Dialogue.