Σκέψεις για τη Γνώση – 18η συζήτηση
Οι μεγαλύτερες δημιουργίες έχουν πάντοτε περισσότερους από έναν δημιουργούς.
Η δημιουργική δύναμη της συνεργασίας.
Για μεγάλο μέρος της ιστορίας, η πρόοδος αποδιδόταν κυρίως στις ικανότητες ξεχωριστών ανθρώπων.
Οι μεγάλες προσωπικότητες, οι σημαντικές ανακαλύψεις και οι πρωτοποριακές ιδέες κυριαρχούσαν στις αφηγήσεις μας.
Η εικόνα αυτή παραμένει σημαντική.
Δεν είναι όμως ολόκληρη.
Η σύγχρονη επιστήμη δείχνει ότι πολλές από τις σημαντικότερες εξελίξεις γεννήθηκαν μέσα από τη συνεργασία.
- Διαφορετικές ειδικότητες.
- Διαφορετικές εμπειρίες.
- Διαφορετικές προσεγγίσεις.
Όταν συναντώνται δημιουργικά, μπορούν να παράγουν αποτελέσματα που δύσκολα θα μπορούσαν να επιτευχθούν μεμονωμένα.
Το ίδιο παρατηρείται και στη φύση.
Τα οικοσυστήματα στηρίζονται σε αλληλεπιδράσεις.
Η ισορροπία τους δεν εξαρτάται από ένα μόνο στοιχείο.
Προκύπτει από τις σχέσεις ανάμεσα σε πολλά διαφορετικά στοιχεία που λειτουργούν ταυτόχρονα.
Ανάλογη είναι και η λειτουργία των ανθρώπινων κοινωνιών.
Οι σύγχρονες προκλήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από έναν μόνο επιστημονικό κλάδο, έναν μόνο θεσμό ή μία μόνο γενιά.
Απαιτούν συνεργασία.
Όχι επειδή αποτελεί ιδανικό.
Αλλά επειδή αποτελεί αναγκαιότητα.
Η συνεργασία, όμως, δεν είναι πάντοτε εύκολη.
- Προϋποθέτει εμπιστοσύνη.
- Προϋποθέτει ακρόαση.
- Προϋποθέτει την αποδοχή ότι κανείς δεν διαθέτει από μόνος του ολόκληρη την εικόνα.
Ίσως γι’ αυτό οι προηγούμενες συζητήσεις να μας οδήγησαν φυσικά μέχρι εδώ.
- Η κρίση.
- Η εμπιστοσύνη.
- Η διαφορετική άποψη.
- Η πνευματική ταπεινότητα.
- Η ακρόαση.
- Η σύνθεση.
- Η προσαρμογή.
Καθεμία από αυτές αποτελεί μία προϋπόθεση της ουσιαστικής συνεργασίας.
Η συνεργασία δεν περιορίζεται στις μεγάλες διεθνείς πρωτοβουλίες ή στα ερευνητικά κέντρα.
Εκδηλώνεται καθημερινά.
- Στο σχολείο.
- Στον χώρο εργασίας.
- Στην τοπική κοινωνία.
- Στην οικογένεια.
- Σε κάθε περίπτωση όπου διαφορετικοί άνθρωποι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν ένα κοινό ζήτημα.
Η αξία της δεν μετριέται μόνο από το αποτέλεσμα.
Μετριέται και από τη διαδικασία.
Μέσα από τη συνεργασία, οι άνθρωποι δεν ανταλλάσσουν μόνο πληροφορίες.
Αναπτύσσουν νέους τρόπους σκέψης.
Δημιουργούν νέες σχέσεις.
Διευρύνουν την κατανόησή τους για τον κόσμο.
Ίσως τελικά αυτό να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά κάθε ώριμης κοινωνίας.
- Να μπορεί να μετατρέπει τη διαφορετικότητα σε δημιουργική δύναμη.
- Να αντιμετωπίζει τα κοινά προβλήματα ως κοινή ευθύνη.
- Να αναγνωρίζει ότι η πρόοδος δεν ανήκει ποτέ αποκλειστικά σε έναν άνθρωπο.
Αποτελεί πάντοτε προϊόν πολλών ανθρώπων που εργάστηκαν, σκέφτηκαν και δημιούργησαν μαζί.
Γιατί οι σημαντικότερες ανθρώπινες κατακτήσεις δεν είναι μόνο αποτέλεσμα εξαιρετικών ιδεών.
Είναι αποτέλεσμα της ικανότητας μας να τις μοιραζόμαστε, να τις εξελίσσουμε και να τις μετατρέπουμε σε κοινό όφελος.
- Ο Ντίνος Τουμάζος είναι συνιδρυτής και εκτελεστικός διευθυντής της Agora Dialogue.
Τα κείμενα αυτά δεν φιλοδοξούν να προσφέρουν έναν οδηγό για το τι να σκεφτόμαστε. Φιλοδοξούν να συμβάλουν, έστω και διακριτικά, στην καλλιέργεια ενός πολιτισμού της σκέψης, όπου η γνώση συναντά την κρίση, η διαφωνία συνυπάρχει με τον σεβασμό και η αναζήτηση της αλήθειας παραμένει πάντοτε ανοιχτή.