Σκέψεις για τη Γνώση – 3η συζήτηση
Η κρίση καλλιεργείται πριν ακόμη χρειαστεί να αποφασίσουμε.
Η τέχνη της διάκρισης.
Η διάκριση δεν γεννιέται από τη βεβαιότητα.
Καλλιεργείται μέσα από την περίσκεψη.
Η ζωή μας καλεί καθημερινά να επιλέγουμε.
Άλλοτε οι αποφάσεις είναι απλές και παίρνονται σχεδόν χωρίς σκέψη.
Άλλοτε όμως χρειάζονται χρόνο, προσοχή και περίσκεψη.
Δεν αρκεί να γνωρίζουμε περισσότερα. Χρειάζεται να μπορούμε να ξεχωρίζουμε. Να διακρίνουμε το ουσιαστικό από το επουσιώδες, το πιθανό από το τεκμηριωμένο, την εντύπωση από την κατανόηση.
Η ικανότητα αυτή δεν αποκτάται από τη μια ημέρα στην άλλη.
Καλλιεργείται.
Με την εμπειρία.
Με τη συζήτηση.
Με τη διάθεση να εξετάζουμε όχι μόνο τις απαντήσεις μας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο φτάσαμε σε αυτές.
Η διάκριση δεν είναι προνόμιο λίγων ανθρώπων.
Είναι μια ανθρώπινη δυνατότητα που δυναμώνει όσο μαθαίνουμε να ακούμε, να παρατηρούμε και να αναστοχαζόμαστε.
Μάλλον γι’ αυτό οι πιο ώριμες αποφάσεις δεν γεννιούνται συνήθως μέσα στη βιασύνη.
Γεννιούνται όταν η γνώση συναντά την εμπειρία και όταν η εμπειρία αφήνει χώρο για μια νέα κατανόηση.
Η ίδια αρχή συνοδεύει και τους θεσμούς που δημιουργούν οι κοινωνίες.
Κανένας νόμος δεν μπορεί να προβλέψει κάθε ανθρώπινη περίπτωση.
Γι’ αυτό, το γράμμα του νόμου χρειάζεται πάντοτε να συνομιλεί με το πνεύμα του.
Το πρώτο προσφέρει σταθερότητα.
Το δεύτερο υπενθυμίζει τον λόγο για τον οποίο ο νόμος υπάρχει.
Δεν βρίσκονται σε αντιπαράθεση.
Συμπληρώνουν το ένα το άλλο.
Όπως και η γνώση, έτσι και το δίκαιο παραμένει ζωντανό όταν δεν παύει να αναζητά μια δικαιότερη κατανόηση της πραγματικότητας.
Συνεπώς, τελικά, η μεγαλύτερη μορφή ωριμότητας ίσως να μην είναι να έχουμε πάντοτε έτοιμες απαντήσεις.
Ίσως να είναι να καλλιεργούμε, με επιμονή και ταπεινότητα, έναν καλύτερο τρόπο να κρίνουμε πριν αποφασίσουμε.
- Ο Ντίνος Τουμάζος είναι συνιδρυτής και εκτελεστικός διευθυντής της Agora Dialogue.
Τα κείμενα αυτά δεν φιλοδοξούν να προσφέρουν έναν οδηγό για το τι να σκεφτόμαστε. Φιλοδοξούν να συμβάλουν, έστω και διακριτικά, στην καλλιέργεια ενός πολιτισμού της σκέψης, όπου η γνώση συναντά την κρίση, η διαφωνία συνυπάρχει με τον σεβασμό και η αναζήτηση της αλήθειας παραμένει πάντοτε ανοιχτή.